βιβλία του νίκου μακρή

βιβλία του νίκου μακρή
The School of Athens-Raphael (Apostolic Palace, Vatican City)

Πέμπτη, 10 Οκτωβρίου 2013

ΣΧΕΔΙΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 2017-2018



Αθηναϊκά Βραδινά Φιλοσοφικών Συζητήσεων-Αθηναϊκά Βραδινά Φιλοσοφικών Συζητήσεων-Αναζητήσεων (Φιλοσοφικό Καφενείο)  Δέκατο ένατο έτος
Δευτέρα : 21-5-2018: Προοπτικές, το θεμέλιο θεώρησης ιστορίας και πολιτισμού. Ουτοπία και Ελπίδα.  Ιπποκράτους 35, 7.45 
Σχέδιο Εισήγησης: Ο περίπλους μας μάς έδωσε εναύσματα δημιουργικής θέας και αναθέας των σχέσεων ιστορίας και πολιτισμού ή αναγκαιότητας και ελευθερίας. Πώς θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε την ιστορία και τον πολιτισμό, δεδομένου ότι αυτουργός είναι ο άνθρωπος; Υπάρχει ένα θεμέλιο: Αναμφισβήτητα ο άνθρωπος είναι δημιουργός της γλώσσας, των μύθων, των θρύλων, της σκέψης, της επιστήμης, της φιλοσοφίας, των θεσμών οι οποίοι οδήγησαν σε κοινωνικά συστήματα, καθεστώτα, πολιτεύματα, αλλά υπό την αδήριτη επανάληψη των πολέμων, της εκμετάλλευσης, της ανισότητας, των αντιπαλοτήτων κ.ο.κ. Όμως, το θεμέλιο ίσταται αρραγές: Υπάρχειν-συνυπάρχειν-συνεργάζεσθαι-συγκοινωνείν: Χωρίς αυτές τις αλήθειες που είναι πανταχού παρούσες, δε νοείται ούτε πολιτισμός, ούτε ιστορία. Μπορούμε να πούμε πως η πρωτογένεια του ανθρωπίνως-ανθρωποκοσμικώς υπάρχειν είναι το πλήρωμα της υστερογένειας: Η ανθρώπινη φύση είναι αντιφατική καθόσον είναι έγχρονη αλλά και μαρτυρία του άχρονου, συμβολική κατάθεση.
Θα φωτιζόμασταν αν επισκεπτόμασταν την ουτοπία και την ελπίδα, τον ολοκληρωτισμό και την ιδεολογία, αλλά ελπίζουμε να εντάξουμε τη θεματική μας την επόμενη χρονιά, αν είμαστε καλά.
          ΘΕΡΜΕΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ, ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ, ΚΑΛΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΝ ΕΡΧΟΜΕΝΟ ΟΚΤΩΒΡΙΟ ΚΑΙ ΜΥΧΙΕΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ!
nikos.makris2@gmail.com  Τηλ. 6977093615

Αναζητήσεων (Φιλοσοφικό Καφενείο)  Δέκατο ένατο έτος
Δευτέρα  14-5-2018: Επιστήμη, ιστορία, πολιτισμός. Ιπποκράτους 35, 7.45 μ.μ.
Σχέδιο Εισήγησης: Υπάρχει ένας άρρηκτος δεσμός μεταξύ επιστήμης, ιστορίας και πολιτισμού, δεσμός ο οποίος οξύνει τους προβληματισμούς μας τους σχετικούς με τις σχέσεις αναγκαιότητας και ελευθερίας. Όντως, χωρίς την επιστήμη και κυρίως χωρίς τις εφαρμογές της κυρίως στην πολεμική βιομηχανία, ο εικοστός κυρίως αιώνας αλλά και όλη η ιστορία είναι αδιανόητη. Επομένως η ιστορία με τις φρικαλέες όψεις της είναι αδιανόητη χωρίς το πνεύμα, το τεχνολογικό και το τεχνικό κεκτημένο (δεν αμφισβητούμε τις προσφορές της τεχνοεπιστήμης στους τομείς υγείας, παιδείας, παραγωγής αγαθών κ.ο.κ.) μηνύει την τελική (;) κατίσχυση της αναγκαιότητας. Ωστόσο, το θεμέλιο είναι μυστικά σαφές: Όλα, και τα αρνητικά είναι αδιανόητα χωρίς το υπάρχειν-συνυπάρχειν-συνεργάζεσθαι, με τις διαπροσωπικές σχέσεις, με τις διεθνικές: Αντίφαση η οποία δεν αναιρεί το θεμέλιο. Ο πολιτισμός ως πνευματική κατάκτηση (επιστήμες του ανθρώπου, επιστήμες του πνεύματος) αποτελεί το ισχυρό πέλμα το οποίο διασώσει την προσπάθεια του ανθρώπου προς ελευθέρωση. Θα το συζητήσουμε.
ΚΕΙΜΕΝΑ: 
1.       Ο Α. Τσέχωφ (1860-1904) επίσης εισδύει σε σπάνιες αλλά καθοριστικές στιγμές του βίου και στο γνωστό Γλάρο του διαβάζουμε την εξομολόγησε του ήρωα: Τα σώματα των ζωντανών πλασμάτων σκορπίστηκαν σε σκόνη και η αιώνια μνήμη τα μεταμόρφωσε σε βράχους, σε νερό, σε νέφαλα, κι όλες οι ψυχές τους σμίξανε σε μια και μόνη ψυχή …Αν μπορεί η ζωή μου να σου χρειαστεί, έλα μια παρ’ τηνε (Δωδώνη, 1986, σελ. 56, 88).
2.       Επιστήμη και συνείδηση είναι κατά βάθος σύμφωνες, αρκεί να βλέπουμε τη συνείδηση στα πιο άμεσα δεδομένα της και την επιστήμη στην πιο μακρινή πνοή της…Introduction à la Métaphysique και ελληνική μετάφραση, Δρόμων 2008, και Ματιère et Mémoire, PUF, σελ. 221, 265), η φαινομενολογία (Ε. Husserl, 1859-1938, ο οποίος διακρίνοντας  στον Σωκράτη και στην Αρχαία Ελλάδα μήτρα της ευρωπαϊκής σκέψης, θεωρούσε πως η φιλοσοφία και η επιστήμη θα αναγνώριζαν κατ’ αυτό την ιστορική κίνηση ως φανέρωση του οικουμενικού ‘’λόγου’’, ‘’έμφυτου’’ στην ανθρωπότητα ως τέτοια. La crise des sciences eurepéennes et la phenomenologie transcendantale, tel/Gallimard, 1989, σελ. 21).
3.       O Δαρβίνος διαπιστώνει πως απ’ τα είδη τα οποία αλλάζουν μόνο λίγα στον ίδιο χώρο αλλάζουν τον ίδιο χρόνο κι όλες οι αλλαγές-τροποποιήσεις πραγματοποιούνται αργά. ‘Εδειξα επίσης ότι οι ενδιάμεσες παραλλαγές οι οποίες πιθανώς υπήρχαν στην αρχή σε ενδιάμεσες μορφές, θα μπορούσαν να εμφυτευθούν σε συγγενείς μορφές… (Origine of species, chapter XV, conclusion, Έκδοση 1872).
4.       Υπάρχει μια αξιοπρόσεκτη πλατωνική ρήση η οποία έχει σχέση με τους προβληματισμούς μας: τῆς δε τοῦ ὂντος θέας οἵαν ἡδονήν έχει, ἀδύνατον ἄλλω γεγεῦσθαι πλήν τῶ φιλοσόφω : Μόνο ο φιλόσοφος μπορεί να γεύεται την απέραντη ηδονή που προσφέρει η θέα του όντος και κανένας άλλος (Πολιτεία, 582c).

Επόμενες Συναντήσεις: 21-5-2018: Προοπτικές, το θεμέλιο θεώρησης ιστορίας και πολιτισμού. Ουτοπία και Ελπίδα. nikos.makris2@gmail.com www.filosofiko-kafeneio.blogspot.com    τηλ. 6977093615.


Θέματα όπως Ιδεολογία, Ολοκληρωτισμός, Δημοκρατία, Ουτοπία, Ελπίδα κ. α. θα αναπτυχθούν ενσωματωμένα το επόμενο έτος, αν είμαστε καλά 



Βραδινά Φιλοσοφικών Συζητήσεων-Αναζητήσεων  
Δευτέρα : Ιπποκράτους 35, 7.45 μ.μ. :  7-5-2018: Νεωτερικότητα και Πολιτισμός 
Σχέδιο Εισήγησης:  Υπάρχει μεγάλη σύγχυση σχετική με τον όρο. Για πολλούς νεωτερικότητα είναι η μετά το Διαφωτισμό εποχή, για άλλους η μετά τον Descartes, ενώ για άλλους η μετά τον Nietzsche. Υπάρχει επίσης σύγχυση σχετική με τον όρο μοντερνισμός ο οποίος δεν ταυτίζεται με τη νεωτερικότητα.
Γενικά, μπορούμε να πούμε πως με τους Νέους χρόνους και με τις προσπάθειες εκκοσμίευσης, διακρίνουμε τα εξής στάδια: α. Αμφισβήτηση πολλών αξιών του παρελθόντος, β. αντισυστήματα-ιδεολογήματα που βρίσκονταν στο αντίβαρο των παλαιότερων γιατί έθεταν άλλους σκοπούς, γιατί δηλαδή έτασσαν σκοπούς στον άνθρωπο και στην κοινωνία και γ. υπέρβαση και του θρησκευτικού και του εκκοσμικευμένου σύμπαντος και τονισμός του θανάτου του ανθρώπου, άραγε του θανάτου του υποκειμένου και κάθε σκοπού. Εν μέσω όμως αυτών των μειοψηφικών θεωρήσεων οι οποίες δε σφραγίζουν με κανένα τρόπο τον πολιτισμό  άνθησαν και πολλές δημιουργίες εμπνευσμένες απ’ το παρελθόν σε παράλληλη πορεία με την πρόοδο των επιστημών και των κοινωνικοπολιτιών θεωριών. Παράλληλα, οι ιδεολογίες, οι ολοκληρωτισμοί άνθησαν σε παρόμοια περιβάλλοντα. Θα το αναλύσουμε.

ΚΕΙΜΕΝΑ:
1. Υπάρχουν κάπου στον πλατωνικό κόσμο και προσεγγίζουμε αυτόν τον κόσμο με την ικανότητά μας προσοχής στη φύση των πραγμάτων. (Les deux infinis et l’ esprit humain, Champs/Flammarion, 1999, σελ. 112, 133. Στο βιβλίο εκτίθενται οι θέσεις όχι μόνο του Πενρόουζ, αλλά και άλλων κορυφαίων της επιστήμης με όντως γονιμότατο τρόπο)
2. Ch. Baudelaire: Η νεωτερικότητα είναι το φευγαλέο, το μεταβατικό, το συμπτωματικό, το μισό της τέχνης του οποίου το άλλο μισό είναι το αιώνιο και το αμετάβλητο.
3. Σημαντικό είναι επίσης το βιβλίο του Χάμπερμας (J. Habermas, 1930-), μαρξιστή και εγγύς της Σχολής της Φραγκφούρτης μέχρι το 1990 οπότε εγκατέλειψε το μαρξισμό, πολυμαθούς στοχαστή, υπό τον τίτλο Le discours philosophique de la modernité, Gallimard, 1988, βιβλίο στο οποίο γίνεται εμπεριστατωμένη ανάλυση και αξιολόγηση της νεωτερικότητας. Ωστόσο, δε γίνεται αναδρομή στο παρελθόν, στις βαθύτερες ρίζες  του.
4.. Ο Αταλί (J. Atali, 1943-), στο βιβλίο του Histoire de la modernité, δίνει νέα όρια, απρόσμενα, στο μοντέρνο το οποίο ιχνεύεται στις αναζητήσεις του αρχέγονου ανθρώπου, κυρίως στην ενδυματολογία. Σε όλους τους κλασικούς προελληνικούς πολιτισμούς, όπως και στους μετέπειτα (Ελλάδα, Ισραήλ, Μεσαίωνας, Νέοι Χρόνοι) παρουσιάζονται νεωτερικές ιδέες οι οποίες, κατά το συγγραφέα, συνοψίζονται σε τρεις κατηγορίες: Η νεωτερικότητα του Είναι, η νεωτερικότητα της Πίστης και η νεωτερικότητα του Λόγου, συμπεραίνοντας πως με τη συνεργασία των τριών μεγάλων στιγμών θα μπορούσε να προκύψει μία νέα: Ο αλτρουισμός που όμως στην ουσία του είναι τόσο παλαιός.
5.  O Μπρωντέλ το οποίο έχουμε ήδη μνημονεύσει, ο ιστορικός της γεωπολιτισμικής ενότητας, παρατηρεί: …Kι αν ακόμη υποθέσουμε ότι κάποτε, αργά ή γρήγορα, όλοι οι πολιτισμοί της Γης θα ευθυγραμμίσουν την τεχνολογία που εφαρμόζουν στα πρακτικά τους θέματα, επομένως και ορισμένες εκδηλώσεις της ζωής τους, παραμένει γεγονός ότι για πολύν καιρό ακόμη θα υπάρχουν πολλοί πολιτισμοί, διαφορετικοί ο ένας απ’ τον άλλον. (Grammaire des civilisations, ελλην. έκδοση MIET, 2010, σελ. 59)

Επόμενες Συναντήσεις: 14-5-2018: Επιστήμη, ιστορία, πολιτισμός. 21-5-2018: Προοπτικές, το θεμέλιο θεώρησης ιστορίας και πολιτισμού. Ουτοπία και Ελπίδα. nikos.makris2@gmail.com www.filosofiko-kafeneio.blogspot.com   τηλ. 6977093615

30-4-2018 Διαφωτισμός και εκκοσμίκευση
Γαλλική Επανάσταση. Ευρώπη σπαράσσουσα και σπαρασσομένη.
Σχέδιο Εισήγησης: Είναι γνωστό πως ο διαφωτισμός υπήρξε ετερογενές πνευματικό κίνημα (Αγγλικός, Γερμανικός, Γαλλικός) με πολλούς γνωστούς εκπροσώπους κυρίως κατό τον 18ο αιώνα: Hobbes, Locke, Berkeley, Wolf, Leibniz, Diderot, Condercet, Voltaire, Helvetius κ.ο.κ. Πολλοί και κυρίως οι Γάλλοι διαφωτιστές προσέκλιναν προς το θεϊσμό ή και στην αθεϊα, κάποιοι ήταν χριστιανοί. Πρέσβευαν και όχι μονομερώς πως οι μεσαιωνικές και μεταμεσαιωνικές θεωρήσεις ήταν ξεπερασμένες, πως η γνώση και  επιστήμη ανοίγουν το δρόμο προς μία νέα ηλικία της ανθρωπότητας που θα εξαλείψει  τιε δεισιδαιμονίες κ.ο.κ. Πρόκειται για νεομυθικές θεωρήσεις του γαλλικού κυρίως διαφωτισμού  ο οποίος ωστόσο τασσόταν υπέρ της ελευθερίας της συνειδήσεως πάντα στα πλαίσια του πολιτεύματος. Εκκοσμίκευση αποκαλούμε αυτή την τάση πλήρους αυτονόμησης απ’ το παρελθόν όπως και ανιστορική.
Η γαλλική επανάσταση που οφειλόταν σε όλο και πιο μεγάλες απαιτήσεις των αστών και των νομομαθών ενάντια στα υπολείμματα του φεουδαλισμού που είχαν ενσωματωθεί την απόλυτη μοναρχία, στη δυστυχία του γαλλικού λαού μετά εξοντωτικούς πολέμους και στη δευτερεύουσα συμβολή του διαφωτισμού δεν άφησε μακροπρόεσμα οφέλη δεδομένης της συνέχειας και των συνεπειών, αλλά παραμένει  ιδεολογικός φάρος των δυτικών κοινωνιών.Ακολούθησε ο σπαραγμός, η αυτοκρατιρία, η παλινάρθωση, η Ιερά συμμαχία, οι κοινωνικοπολιτικές εξεγέρσεις στην Ευρώπη (θα αναφερθούμε), όλα ενδεικτικά της πάλης αναγκαιότητας και ελευθερίας.ΚΕΙΜΕΝΑ: Βλ. σελ. 2.
Επόμενες Συναντήσεις: 7-5-2018: Νεωτερικότητα και πολιτισμός.  14-5-2018: Επιστήμη, ιστορία, πολιτισμός. 21-5-2018: Προοπτικές, το θεμέλιο θεώρησης ιστορίας και πολιτισμού. Ουτοπία και Ελπίδα. nikos.makris2@gmail.com www.filosofiko-kafeneio.blogspot.com    τηλ. 6977093615.
1. (Κ.  Lorenz, 1903-1089) σχετική  με τους μεγάλους της  ιστορίας: Μας έμαθαν να σεβόμαστε κάποια πρόσωπα που έδρασαν με τόσο παράδοξο τρόπο και μάλιστα να τα θεωρούμε ‘’μεγάλους’’ άνδρες. Συνηθίσαμε να υποτασσόμαστε στην πολιτική σοφία των διοικούντων και όλα αυτά τα φαινόμενα τα οποία μας είναι τόσο οικεία, που οι περισσότεροί μας δεν λαμβάνουν καθόλου υπόψη πως η συμπεριφορά των ανθρώπινων μαζών στο διάβα της ιστορίας είναι ανόητη, απωθητική και ανεπιθύμητη (L agression, Flammarion, 1969, σελ. 229).
  Η μόνη ιδέα την οποία μας πορίζει η φιλοσοφία είναι αυτή η απλή ιδέα του λόγου, ότι ο λόγος κυβερνάει τον κόσμο και ότι κατά συνέπεια η παγκόσμια ιστορία είναι λογική (Leçons sur la philosophie de lhistoire, Vrin, 1970, σελ.22) Επιπλέον: Το μόνο φως που μπορεί να συμφιλιώσει το πνεύμα με την παγκόσμια ιστορία και με την πραγματικότητα είναι η βεβαιότητα ότι ό,τι συνέβη και ό,τι συμβαίνει όλες τις μέρες όχι μόνο δεν τελείται χωρίς το Θεό, αλλά είναι ουσιαστικά έργο του. (σελ. 346).
2. Στο συνέδριο της Βιέννης  (1814-1815) αποφασίστηκε η ίδρυση τις Ιερής Συμμαχίας από τους Φρειδερίκο Γουλιέλμο Γ’  (1770-1840 ) της Πρωσίας, Φραγκίσκο Γ’ της Αυστρίας (1768-1835) και Αλέξανδρο Α΄ της Ρωσίας (1777-1825), σκοπός της οποίας δεν ήταν τόσο η προστασία των χριστιανικών αξιών, όσο η απόκρουση κάθε φιλελεύθερης μεταρρυθμιστικής προσπάθειας. Είναι γνωστή εξάλλου η αρχική εχθρότητα της Συμμαχίας (πρβλ. τη στάση του  Mέττερνιχ –K. W. L. von Metternich, 1773-1859) απέναντι στην Ελληνική Επανάσταση, παρά τις διαφοροποιήσεις που ακολούθησαν.
3. Αναφέρουμε τους κυριότερους ουτοπικούς οι οποίοι άφησαν και σημαντικό έργο: Προυντόν (J. Proudhon, 1809-1865),  Φουριέ (Ch. Fourier, 1772-1837), Σαιν-Σιμόν (Saint-Simon, 1760-1825), Όουεν (Owen R., 1771-1858). Έδρασαν επίσης πολλές μυστικές επαναστατικές οργανώσεις με ορμή και πνοή που θεωρητικά αποτελούν σταθμούς στην πολιτική σκέψη και θεώρηση της ιστορίας. (Αναλυτική τους παρουσίαση, Π. Σ., σελ. 419-448)Αναζητήσεων (Φιλοσοφικό Καφενείο)  Δέκατο ένατο έτος.
Δευτέρα  23-4-2018: Ιπποκράτους 35, 7.45 μ.μ. :  23-4-2018: Κοινωνικοπολιτικές συγκρούσεις, απόλυτη μοναρχία,  νέες τάσεις.
Σχέδιο Εισήγησης: Παραθέτουμε ενδεικτικά ορισμένες στιγμές σπαραγμού των ευρωπαϊκών λαών για να εκτιμήσουμε τα έργα της απόλυτης μοναρχίας: Ο Κάρολος 12ος (Karl ΧΙΙ, 1682-1718), μεγάλος Σουηδός κατακτητής απ’ τα δεκαοκτώ του χρόνια, αντιμετώπισε τον Πέτρο τον Μέγα (τον Γίγαντα παρά Μέγα, όπως τον χαρακτηρίζουν οι Carl Grimberg  και Ragnar Svanström στη δωδεκάτομη  Παγκόσμια Ιστορία τους, έργο-σύνθεση μακράς πνοής,  Histoire Universelle, marabout, 1983), ο οποίος είχε κατορθώσει να προσαρτήσει στη Ρωσία την Ουκρανία και τις Βαλτικές χώρες. Γίγας ή Μέγας, οι τίτλοι είναι σχετικοί, ο Πέτρος υπήρξε διοργανωτής, μεταρρυθμιστής και βασικός συντελεστής εισόδου της Ρωσίας και στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι.
 Οι Τούρκοι ανησύχησαν, η Πολωνία ανορθώθηκε  και η Δανία που βρισκόταν σε ακμή, επιτέθηκε στη Σουηδία. Οι Τούρκοι ανησύχησαν, η Πολωνία ανορθώθηκε  και η Δανία που βρισκόταν σε ακμή, επιτέθηκε στη Σουηδία.
Το 1664 οι Τούρκοι γνωρίζουν ήττα 130 χιλιόμετρα νοτίως της Βιέννης, ενώ το 1713 πραγματοποιείται η ενοποίηση της Αυστρίας, της Ουγγαρίας και της Βοημίας. Το ίδιο έτος (συνθήκη της Ουλτρέχτης, 1713) η Ισπανία μεταβίβασε στην Αγγλία το δικαίωμα μεταφοράς δούλων στις κτήσεις της. Μεταβιβάστηκαν δύο εκατομμύρια δούλοι. Το πρόβλημα όμως ελέγχου των αποικιών δεν αντιμετωπίστηκε οριστικά και αναθερμάνθηκε το 1739 με νέο πόλεμο ανάμεσα στην Ισπανία και την Αγγλία. Η καθολική Μαρία Θηρεσία των Αψβούργων (1717-1780) αναγκάζεται το 1740 να αντιμετωπίσει πολεμικά τον Φρειδερίκο Β΄ τον Μέγα της Πρωσίας (1712-1786 ), ενώ αμέσως ξεκίνησε νέος πόλεμος, ο πόλεμος της Αυστριακής διαδοχής. Πέντε χρόνια αργότερα η Σιλεσία προσαρτήθηκε στους Πρώσους και μετά τρία χρόνια έληξε ο πόλεμος της αυστριακής διαδοχής, με τη συνθήκη της Aix-la-Chapelle ( Άαχεν,1748).
Στο οδυνηρό πανόραμά μας, έστω και σκιαγραφικό, συναντάμε και νέους Αγγλογαλλικούς πολέμους (1746-1748) για τον έλεγχο των αποικιών με τα συνήθη αποτελέσματα.(Περισσότερα, στο έργο μας Τα Κοινωνικά Συστήματα και Ιστορία και Πολιτισμός)
Οι συγκρούσεις δεν ήταν αποκλειστικά πολιτειακές, οικονομικές, θρησκευτικές  ή ιδεολογικές. Όλοι αυτοί οι παράγοντες διαπλέκονταν, συγκρούονταν εσωτερικά και οδηγούσαν σε σπαρακτικές στιγμές και περιόδους πόνου, δυστυχίας και εφήμερων κραυγών θριάμβου. Η απόλυτη μοναρχία δεν αμφισβητούταν, οι λαοί ζούσαν υπό άθλιες συνθήκες, η διαφθορά πρυτάνευε.  Βαθύτερα, αυτή η ‘’ηλικία’’ της απόλυτης μοναρχίας ήταν ‘’αναπόφευκτη’’ στο βαθμό που επιμαρτυρούσε την αναγκαιότητα και φώτιζε ανάλογες περιόδους της Αρχαιότητας. Η ανεξαρτηρία ορισμένων πόλεων επιμαρτυρούσε την ολιγαρχική διοίκηση, δεν άλλαζε την κατάσταση. Και οι προεπαναστατικοί στοχαστές ήταν απλά μεταρρυθμιστικοί, όχι επαναστατικοί. Μπορούσε ο άνθρωπος υπό αυτές τις συνθήκες να προσβλέπει σε δημοκρατική διακυβέρνηση; Φυσικά όχι, αλλά η τροπή της παιδείας, της οικονομίας και άλλοι παράγοντες προετοίμαζαν αργά το έδαφος αλλαγών.
Οι νέες τάσεις των γνωστών στοχαστών δεν υπερέβησαν ουσιαστικά τα εσκαμμένα.
ΚΕΙΜΕΝΑ: 1. Τα καλά ήθη που δεν είναι το ελάχιστο μέρος της θρησκείας και της πραγματικής ευσέβειας σχετίζονται επίσης με την πολιτική ζωή και η σωτηρία του Κράτους δεν εξαρτάται λιγότερο από αυτά όσο και η σωτηρία των ψυχών. (Lettre sur la tolerance, Nathan, 2003, σελ.63).2.  Στην Αγγλία ο Χομπς (Th. Hobbes, 1588-1679, φυσιοκρατικός ως προς την ανθρωπολογία και την πολιτική του φιλοσοφία Πρβλ. το έργο του Λεβιάthαn, Leviathan, Collier classics, 1974: Πολιτικός και φυσικός νόμος δεν είναι διαφορετικά είδη, αλλά διαφορετικά μέρη του νόμου από όπου το ένα μέρος είναι γραπτό και ονομάζεται πολιτικό και το άλλο άγραφο, φυσικό δηλαδή, σελ. 200. Επίσης: Απόλυτη κυριαρχία της εξουσίας στην οποία αναγκαιότητα και ελευθερία συμπίπτουν… Σελ. 159. 160. Περισσότερα για την πολιτική φιλοσοφία των Χομπς, Λοκ, Ρουσσώ, Μοντεσκιέ Κ. Σ., σελ. 340 κ. εξ.),
Επόμενες Συναντήσεις: 30-4-2018: Διαφωτισμός και εκκοσμίκευση. Ευρώπη σπαράσσουσα και σπαρασσομένη. 7-5-2018: Νεωτερικότητα και πολιτισμός.  14-5-2018: Επιστήμη, ιστορία, πολιτισμός. 21-5-2018: Προοπτικές, το θεμέλιο θεώρησης ιστορίας και πολιτισμού. nikos.makris2@gmail.com www.filosofiko-kafeneio.blogspot.com    τηλ. 6977093615. Βασικές παράμετροι του θέματός μας τις οποίες δε μπορούμε να αναπτύξουμε αυτή τη χρονιά θα ενσωματωθούν στην επόμενη σειρά των συναντήσεών μας (Ουτοπία και ελπίδα, νεωτερικότητα και ιστορία, ιδεολογία και πολιτική κ.ο.κ.).



Δευτέρα  16-4-2018: Ιπποκράτους 35, 7.45 μ.μ Αναγέννηση και άνοιγμα οριζόντων
Σχέδιο Εισήγησης:  Για να κατανοήσουμε τους Νέους Χρόνους και ό,τι μας έδωσαν, οφείλουμε να υπομνήσουμε την πρόοδο καθώς τέχνες, τεχνική και επιστήμη άρχισαν να διαπλέκονται. Άλλως, είναι αδύνατη η προσέγγιση των Νέων Χρόνων απ’ τους οποίους επωάστηκαν νέες μεταφυσικές, κοινωνικές και οικονομικές θεωρήσεις. Απ’ το γυαλί, την αγγειολαστική, τον τροχό τις τανάλιες, τους πελέκεις, τις καρφίτσες, τους μοχλούς κ.ο.κ. που συναντάμε στους Αρχαίους πολιτισμούς, έχουμε: 12ος Αιώνας: Μαγνητική πυξίδα, τελειοποίηση αρότρου, λειοτριβικός μύλος κ.α. 13ος Αιώνας: Κατασκευή γυαλιού, κλώσιμο μετάξης, μύλοι, ναυτιλία κ.α. 14ος Αιώνας: Διόπτρες, χάρτες, πορσελάνη, κλειδαριές, κανόνια από χυτοσίδηρο, δίχτυα, κ. α. 15ος Αιώνας: Τυπογραφείο, νερόμυλος, ανεμόμυλος, υψικάμινος, λογιστικά βιβλία διπλής χρήσης, εργαλεία κ.α. 17ος-18ος Αιώνας: Τηλεσκόπιο, μικροσκόπιο, εκκρεμές, βαρόμετρο, θερμόμετρο, ατμομηχανή, αλεξικέραυνο, άντληση ατμού με συμπυκνωτή, βιεδωτή λαβή με τόρνο, αλωνιστική μηχανή, βαμβακοσυλλεκτική μηχανή κ.α. 19ος-20ος Αιώνες: Βολταϊκό τόξο, σύνθετη ατμομηχανή, γεννήτρια με μοτέρ, μηχανή εσωτερικής καύσης, βενζινομηχανή, λίπασμα, υψικάμινος, ραδιόφωνο, εναλλασσόμενο ρεύμα, ασύρματες επικοινωνίες, ηχογράφηση, ηχογραφημένη μουσική, αεροπλάνο, σιδηρόδρομοι, αυτοκίνητο, τεχνολογική έκρηξη, υπολογιστές, απίστευτες μηχανές (πολεμικές, βιομηχανικές κ.ο.κ.), τηλεραματική, ηλεκτρονικοί υπολογιστές και διάπλωσή τους σε όλες τις εκφάνσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας….
Τίθενται πολλά ερωτήματα στα οποία θα προσπαθήσουμε να εμβαθύνουμε: άλλαξε η διανθρώπινη συμπεριφορά, μεταρρυθμίστηκαν παλαιές ιδέες, βελτιώθηκαν οι συνθήκες ζωής; Αυτά και άλλα θα εγερθούν καθώς θα δούμε και τι οι Νέοι Χρόνοι έδωσαν στους Νεώτερους και Σύγχρονους καιρούς.

ΚΕΙΜΕΝΑ: Richelieu: Αν τα γράμματα έπεφταν σε όλων των ειδών τα πνεύματα, θα ‘βλεπε κανένας περισσότερους ανθρώπους ικανούς να σχηματίζουν αμφιβολίες παρά  να τις λύσουν, και πολλοί θα ΄ταν πιο κατάλληλοι να αντιταχθούν στις αλήθειες, παρά να τις υπερασπισθούν…. Η νύχτα των υπέροχων ασμάτων οδηγεί στην ανακάλυψη του αλληγορικού πλούτου, αφιερώνει τα ώτα στην παιδικότητά τους, αναγεννάει (Scelley: Τhe Song of Los, Asia), ενώ κατά τον Γουώρντσγουόρθ (W. Wordsworth, 1770-1850), …με μάτι που η δύναμη της αρμονίας έκανε ήρεμο, /βλέπουμε τη ζωή των πραγμάτων,/ ενώ είμαστε κυνηγημένοι για πάντα απ’ το αιώνιο πνεύμα.  (The new Pelecan guide to English literature, Penguin books, 1985, σελ. 254,257)
 Επόμενες Συναντήσεις:  23-4-2018: Κοινωνικοπολιτικές συγκρούσεις, απόλυτη μοναρχία,  νέες τάσεις. 30-4-2018: Διαφωτισμός και εκκοσμίκευση. Ευρώπη σπαράσσουσα και σπαρασσομένη. 7-5-2018: Νεωτερικότητα και πολιτισμός.  14-5-2018: Επιστήμη, ιστορία, πολιτισμός. 21-5-2018: Προοπτικές, το θεμέλιο θεώρησης ιστορίας και πολιτισμού.
nikos.makris2@gmail.com www.filosofiko-kafeneio.blogspot.com    τηλ. 6977093615



Αθηναϊκά Βραδινά Φιλοσοφικών Συζητήσεων-Αναζητήσεων (Φιλοσοφικό Καφενείο)  Δέκατο ένατο έτος.
Δευτέρα  26-3-2018: Πίστη και ρομφαία, Ιπποκράτους 35, 7.45 μ.μ
Σχέδιο Εισήγησης: Ενώ το Βυζάντιο ακμάζει μέχρι τον 11ο κυρίως αιώνα, οπότε αρχίζει η ακάθεκτη εισβολή τουρανικών φυλών, η Ευρώπη ζει το σκότος της με τις βαρβαρικές επιδρομές (Οστρογότθοι, Βησιγότθοι, Βάνδαλοι,  Νορμανδοί, Μαγυάροι, Άραβες, Βίκκινκς, εμφύλιοι σπαραγμοί κ.ο.κ.), αλλά καθώς στερεώνεται ο φεουδαλισμός και η πνευματική κηδεμονία της καθολικής εξουσίας, η οργάνωση αποδίδει και αυτό φαίνεται κατά τις Σταυροφορίες οι οποίες ωστόσο συνέβαλαν στην παρακμή του φεουδαλισμού και στη στερέωση της Κεντρικής Διοίκησης. Το ιπποτικό ιδεώδες με τη δύναμη και τις αδυναμίες του θα σφραγίσει το μέλλον, η ομογενοποίηση ετερογενών φύλων θα σημαίνει αργά τη δημιουργία έστω κι υποτυπωδών εθνιών συνειδήσεων, οι πόλεμοι θα συνεχίζονται, αλλά και η πολτισμική πορεία με τις πρώτες εκκλησιαστικές σχολές, τη σχολαστική, τις μεταφράσεις Ελλήνων σοφών θα δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις εξόδου απ’ τη μεσαιωνική σκέψη, χωρίς ωστόσο συγκεκριμένο διαζύγιο. Κομβικά Σημεία: η Μεταρρύθμιση και η ανακάλυψη της Αμερικής.
Ήδη, οι τεχνικές γνώσεις που επωάζονταν ανθούν, η ναυσιπλοϊα, το εμπόριο, το δουλεμπόριο, οι νέοι ορίζοντες αγγέλλουν κάτι. Παράλληλα, η μεσαιωνική πνευματικότητα επηρεάζει και τη σκέψη και την έρευνα. Αντιφατικές και δημιουργικές διαπλοκές ιστορίας και πολιτισμού.
ΚΕΙΜΕΝΑ: Κυρία μου, η ομορφιά σας, η τελειότητα του προσώπου σας, τα μάτια σας,  το ωραίο σας στόμα, οι παρειές σας, με έχουν τόσο υποδουλώσει…που η καρδιά μου, η γνώση μου, η λογική μου, η ανδρεία μου, η τόλμη μου, …και όλα μου ανήκουν πια σε σας και όχι σε μένα…, ομολογούσε ο Ζωφρέ (La Légente Arthurienne, Robert Laffont,1989, σελ.905) : Το ηθικό πνεύμα το οποίο βοηθάει να ζήσουμε την καθαρότητα και την αξιοπρέπεια, το αλληγορικό πνεύμα που μας φωτίζει με τη φαεινότητά του, το μυστικό πνεύμα που τελειώνει την ψυχή στις αναβάσεις της έκστασης…Πληρωμένη από όλα τα πνευματικά φώτα η ψυχή μας γίνεται η κατοικία της θείας Σοφίας και η οικία του Θεού. (Itinetarum mentis in Deum, κεφ. IV, 6-8)  Βοναβεντούρα.
Επόμενες Συναντήσεις: 16-4-2018:  Αναγέννηση και άνοιγμα οριζόντων 23-4-2018: Κοινωνικοπολιτικές συγκρούσεις, απόλυτη μοναρχία,  νέες τάσεις. 30-4-2018: Διαφωτισμός και εκκοσμίκευση. Ευρώπη σπαράσσουσα και σπαρασσομένη. 7-5-2018: Νεωτερικότητα και πολιτισμός.  14-5-2018: Επιστήμη, ιστορία, πολιτισμός. 21-5-2018: Προοπτικές, το θεμέλιο θεώρησης ιστορίας και πολιτισμού. nikos.makris2@gmail.com
www.filosofiko-kafeneio.blogspot.com    τηλ. 6977093615


ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΣΟΦΙΑ
με αφετηρία το έργο του Λεωνίδα Κοβάτση
Ι.   Ποίος ο Λεωνίδας Κοβάτσης : Γεννήθηκε στην Καστοριά το 1950. Το 1969 αποφοίτησε απ’ το Αμερικανικό Κολλέγιο ‘’Ανατόλια’’ και την ίδια χρονιά εισήχθη στη Στρατιωτική  Ιατρική Σχολή Θεσσαλονίκης. Το 1976 κατετάγη στο πολεμικό ναυτικό, ενώ το 1986 πήρε την ειδικότητα του Παθολόγου. Το 1990 ειδικεύτηκε στη Γηριατρική (Τορόντο). Το 2005 αποστρατεύτηκε με το βαθμό του Αρχιπλοιάρχου.
Πλούσια η συγγραφική του παραγωγή που άρχισε το 1994 με το έργο του ‘’Το Σημείο της Στροφής και ο Τροχός της Μεταμόρφωσης΄΄. Απ’ τα έργα του, όπως θα δούμε, αναδύεται ένας στοχαστής οριζόντων με βαθιές τομές σε μεγάλα ανθρωπολογικά προβλήματα.

ΙΙ. Το βάθος και η επιφάνεια.
Ποίοι οι κύριοι αρμοί της σκέψης του. Το έργο του Λ. Κ., χωρίς να είναι σχολαστικά συστηματικό, είναι φιλοσοφικά διαρθρωμένο και συναντάει ο αναγνώστης στις σελίδες του το μύθο και τη συμβολική του, τον ποιητή και τις εμπνοές του, το φιλόσοφο και τις αναζητήσεις του, πάντα στο πλαίσιο της προσωπικής πρόσληψης των μεγάλων συμβαινόντων στο ανθρωποκοσμικό γίγνεσθαι.
Είναι λ.χ. μυητική η απόδοση του μύθου της αρπαγής της Περσεφόνης, της σημαντικής του Άδη και εδώ ξεδιπλώνονται οι έννοιες του χάους, του μηδενός, του ασυνείδητου για να επιφανεί έτσι η κρυφίη οδός-αρμονίη του Ηρακλείου, η άνοδος της διανοίας κατά τον ποιητή, που δεν είναι παρά μυητική οδός.
Η εμπερίστατη κοσμική συνείδηση, κάτι που συμβαίνει σε κάθε άνθρωπο, δε μπορεί να αποκαθαρθεί και να αντικρίσει την πραγματικότητα χωρίς τη συνειδητοποίηση του μυστηρίου, γιατί μυστήριο είναι η αποκόλληση απ’ το χάος, το μηδέν, το ασυνείδητο, η έξοδος στο αισθητό με τις μορφές και τα σχήματα και η ανάγνωση στο εξωτερικό των λαμπτήρων της εσωτερικότητας.
Απ’ την έναγχο μέριμνα στον Άδη του μηδενός στη  κατάσταση της πληρωματικής εμπειρίας ο δρόμος είναι ατελεύτητα μυσταγωγικός και οι διακινδυνεύσεις πολλές. Υπάρχει η οδός του εκστασιασμού η οποία δεν είναι παρά περαιτέρω καταβύθιση στη σκοτεινή μήτρα του Άδη.
Για να το κατανοήσουμε όμως, οφείλουμε να δούμε τι εννοεί ο στοχαστής υπό τους όρους κενό, μηδέν, ασυνείδητο, πένθος, χάος. Είναι σαφές πως δεν υπάρχει φιλοσόφημα το οποίο αγνοεί αυτήν την πραγματικότητα, ό,τι άλλοι ονομάζουν αχάνεια του χώρου, μηδέν των απαρχών, άγνοια ή και θεία άγνοια, ούτε απουσιάζουν οι φιλόσοφοι οι οποίοι ταυτίζουν το παν με το μηδέν, το άπειρο του χώρου με τα ‘’πέρατα’’, τα ανεύρετα πέρατα της ψυχής κ.ο.κ.
Στον κόσμο της βαθιάς υπαρξιακής εμπνοής η οποία διασελαγίζει την ιστορία της σκέψης, ο στοχαστής μας προτείνει την ακόλουθη μυητική παιδεία: Η ζωή μας είναι ένα αποκαλύπτον μυστήριο: Για να περάσει επομένως ο μύστης στη δεύτερη γέννηση θα πρέπει να μεταβεί στη σιωπή, το σκότος και την ανοιχτότητα του ‘’εντελώς άλλου’’, εκεί όπου ενδημεί η αλήθεια ως αρχέγονη μνήμη και ως Πρώτος Εαυτός (πρβλ. τους στίχους του Σικελιανού: …κρυμμένος σαν αετός/ με περιμένει εκεί που θείος αρχίζει ζόφος, ο  πρώτος μου εαυτός,- Ύμνος του Μεγάλου Νόστου) και να ανασύρει από τις παρυφές αυτές του Είναι τον λόγον ως το κοινό μέτρο του παντός ως τον ξυνό λόγο…Και είναι η ιερή μανία του μύστη ως άρνηση του μηδενός και ως μνημοσύνη της λήθης που κάνει το λόγο μια ομιλούσα σιωπή. (Το Μυστικό της Ελευσίνας, πρόλογος).
Απέραντο το πεδίο, πλούσιοι οι μαίανδροι της σκέψης του στοχαστή ο οποίος με θαυμαστό τρόπο επικαλείται κορυφαίους
ποιητές, Έλληνες και ξένους (Σικελιανός, Σολωμός, Παλαμάς, Χαίρντερλιν, Τρακλ, Ρίλκε και άλλους) δημιουργώντας έτσι ένα είδος οικουμενικής συνθέτουσας. Ακούει τη φωνή των μύθων, επισημαίνει τη συμβολική τους χωρίς την οποία είναι κούφια λόγια, προσφεύγει στους ποιητές αλλά και στο πνεύμα της μουσικής, επικαλείται τους φιλοσόφους και εν μέσω μιας τόσο πλούσιας συγχορδίας, οδηγείται, όπως θα δούμε όχι σε ύμνους στο μηδέν, στο πένθος, στον αλογισμό, στον πρωτόγονο διονυσιασμό, αλλά στην καθαρότητα του ηρακλείτειου λόγου που είναι και οικουμενική, στην αρμονία, στο κάλλος, σε ό,τι αποκαλεί εύγλωττα πληρωματική εμπειρία.

ΙΙΙ. Αφετηρία και Αρχές.
 Αυτή η μυητική οδός η οποία έχει ως αφετηρία την κάθοδο σε οριακές καταστάσεις, σε ‘’μηδενικές’’ θα λέγαμε καταστάσεις, στο γνόφο του μηδενός, παραλύει τη μνήμη του παροδικού και τις υποβολές του αισθητού και δημιουργεί την αυτοσύλληψη, την κοινωνία της ψυχής με το πραγματικό της είναι. Το υπάρχειν φωτίζεται απ’ το είναι, ο μύθος φωτίζεται ως μύθημα, η συμβολική είναι ζωγραφία της πνευματικότητας, επιτελείται ο νόστος, ο μεγάλος νόστος, η διακοινωνία του πνευματικού με το υλικό, κατά τρόπο που αντί του αλογισμού επιφαίνεται ο λόγος, το λέγειν της ψυχής: Ο έρως απεκδύεται το φυσιοκρατικό του χαρακτήρα και μεταμορφώνεται σε αγαπητική σχέση-κοινωνία, η κοσμική λειτουργία ανασυντίθεται συνειδησιακά, το συνειδησιακό, η συνειδητοποίηση με απλούστερα λόγια γίνεται μάρτυρας του κάλλους, η αρμονία παρουσία της κρύφιας τάξης του κόσμου και, το κυριότερο, το πρόσωπο ανακτά τη λειτουργιακή του αποστολή ως εμπειρία πληρωματική η οποία διαχέεται στην ποιητική και στην ευρύτερη αισθητική μαρτυρία η οποία έχει βαθύτατα ηθικές αφετηρίες.
Ας προσεγγίζουμε ορισμένους τόπους επιφάνειας του πνευματικού.

IV. Ατραποί φωτίζουσας Μεταμόρφωσης.
Σχηματικά, αλλά και πέρα από σχήματα, είμαστε σε  θέση να δούμε με συγκεκριμένο τρόπο τη μυητική πορεία του πνευματικού οδοιπορικού του Λεωνίδα Κοβάτση.
i.                   Έρως και ψυχή. Κατά βάση δεν υπάρχει σαρκικός έρως, αλλά σαρκική επιθυμία. Απ’ τη στιγμή που η μυητική αναβατική πορεία της ψυχής  συναντάει τον έρωτα, βρίσκει το πλήρωμά της τόσο ως Κόρη όσο και ως άρρην. ‘’Έτσι, το αδύναμο παιδικό ‘’εγώ’’ της Κόρης παρθένας που υπόκειται καθ’ ολοκληρίαν στην κυριαρχία του ενστίκτου της φυσικής αναγκαιότητας, μεταβαίνει στην αίσθηση του ‘’μη εγώ’’ και από εκεί στην αίσθηση ενός ‘’συλλογικού ή συμπαντικού εγώ’’ που διαχέεται στο ‘’Συ’’ του κόσμου, ενός ‘’μεταμορφωμένου εγώ’’ που μεταμορφώνει και τον κόσμο, με μια φράση, ενός ‘’ποιητικού εγώ’’…Έτσι, η κυοφορία φέρει νέα ανθοφορία, τον καινούργιο δηλαδή άνθρωπο που μέσα του ζει ο έρωτας-ποιητής, η καινούργια υπόσχεση σαν ένα νεοφανές άκτιστο φώς.’’
(Έρως και Ψυχή, Κουλτούρα, 2010, σελ. 23, 124)
ii.                 Αισθητική της ποίησης. Ο Λ. Κοβάτσης μας λέγει: Αυτός που γράφει ποίηση σημαίνει τα δρώμενα στον κόσμο και αυτός που μπορεί να διαβάζει ποίηση επιγιγνώσκει αυτά στα δρώμενα…Ζει κανείς ποιητικά σ’ αυτό τον κόσμο όταν πάρει μια υπεύθυνη θέση απέναντι στον κόσμο του τον εξωτερικό και εσωτερικό…(Ποίηση και Ζωή, Δρόμων, 2006, σελ. 11)
Η επίκληση των Hölderlin (Τότε μια κατάπληξη άδραξε την ψυχή/ όλων όσων κτυπήθηκαν και νύχτα/ έπεσε στα μάτια των αρίστων/ γιατί κάποιοι το φως τους έχασαν/ στη θέα των θεόπεμπτων δώρων (Ποίηση…σελ. 19), Rilke (Θα πρέπει με τα πράγματα όμοιος να γίνεις/ και πάλι σαν παιδί ν’ αρχίζεις τη ζωή σου/ αυτά το Θεό εγκλείουν στην καρδιά τους/και μακριά απ’ αυτόν ποτέ δε μένουν, Ποίηση, σελ. 25) Trakl (Ένα φαιό δένδρο στέκει μοναχικό/ οι κυανοί καρποί του έπεσαν από πάνω του/ Σημεία και άστρα/ βυθίζονται ανάλαφρα στη βραδινή λίμνη/ Χειμώνιασε πίσω από το λόφο/ Κυανά περιστέρια/ πίνουν τη νύχτα τον παγωμένο ιδρώτα/ που κυλάει από του Έλις το κρυστάλλινο μέτωπο- Ποίηση…σελ. 87) Ρίτσου (Βροντάνε στράτες κι αγορές, μπαλκόνια και σοκάκια/ και σου μαδάνε οι κορασιές λουλούδια στα μαλάκια, Ποίηση…σελ. 125), Σικελιανού τον οποίο ο στοχαστής γνωρίζει πολύ καλά και αισθάνεται εγγύτατα των εκζητήσεών του, γνωστών στιχουργών με τους οποίους καταξιώνεται η σχέση ποίησης με τη μουσική διενώνουν ποίηση, στοχασμό, ενορμήσεις και ζωή με όχι συνηθισμένο τρόπο. Ο ποιητής στηθοσκοπεί το ουσιώδες, καθιστά τη συμβολική μαρτυρία ύψιστη χορδή ανάκρουσης όπου κρούεται η πνοή του πνεύματος.
iii.             Η πρωτογένεια του Εγώ. Στο βάθος του εαυτού και όχι στην επιφάνεια υπάρχει το αιώνιο εγώ, ο αιώνιος άνθρωπος που είναι κάτι πέρα από νοητά αρχέτυπα, κάτι το οποίο βιώνεται σε στιγμές έλλαμψης και πνευματικής μαρτυρίας. Δεν είναι κάτι το τυπικά αναγνώσιμο, αλλά κάτι που επιφαίνεται με την περιδίνηση, με το πάθος, με τη δοκιμασία, με το ερασιθάνατο, με την ροπή προς το θάνατο των ματαιοτήτων του ψεύτικου, φθίνοντος, εκπίπτοντος και δούλου στη φαινομενικότητα εγώ.
Ανακαλύπτεται ως πολύτιμος μαργαρίτης μετά μαθητεία στον πόνο και στη δοκιμασία ως κρυφίη αρμονίη (Ηράκλειτος), εκεί που η εσωτερικότητα, η καθαρή πνευματική μας φύση δηλαδή, ανταμώνει το βαθύτερο είναι της εξωτερικότητας, όταν το trans, το διάμεσου που διενώνει κάνει τον ένσαρκο άνθρωπο μάρτυρα της αιώνιας φύσης του. Ας αφήσουμε όμως το στοχαστή να μας οδηγήσει: Σ’ αυτή την κατάσταση της πρωτοσύλληψης ή ‘’πρωτογένειας’’ η συνείδηση διανοίγεται προς το ασυνείδητο, η λογική προς το παράλογο, η μορφή στο άμορφο και άναρχο, η ζωή προς το θάνατο…σελ. 20. Το πνεύμα είναι ύλη που μορφοποιείται διαρκώς και που τείνει ν γίνει πρόσωπο. Το πνεύμα δεν είναι μόνο αντικειμενοποιημένη μορφή. Είναι προσωποποιημέη μορφή….σελ.59. Ο κόσμος της ψυχής που είναι και κόσμος της καθολικής πραγματικότητας περιλαμβάνει και τους δύο αυτούς κόσμους σε μια σχέση περιέχοντος και περιεχομένου, έτσι ώστε ποτέ ο ένας κόσμος να μην μπορεί να νοηθεί χωρίς τον άλλον…σελ. 75 (Η πληρωματική εμπειρία, Κουλτούρα).
iv.             Αιώνια γνώση. Υπάρχει η αιώνια γνώση η οποία όπως στο ανθρώπινο διαφαίνεται ως τάση κοινωνίας, ως εμπειρία, ως αγώνας και ποτέ ως κάτι το κατακτημένο για πάντα. Τα δώρα όμως είναι πολύτιμα και συνυφαίνονται με τη μοναδικότητα κάθε ανθρώπου.
Μια αυθεντική γνώση με την αποκρυπτογράφηση του ιστορικού συμβαίνοντος αποκαλύπτει α. την αρμονία, β. την αγάπη, γ. το κάλλος, δ. το αιωνίως είναι ενάντια σε κάθε παροδικότητα.
Είναι γνωστό πως η αρμονία υμνείται απ’ τις τέχνες, αλλά πρώτη τέχνη και αφετηρία είναι η ουσιαστική κοινωνία μας με το είναι του συμβαίνοντος. Μόνο έτσι είμαστε σε θέση κα μιλάμε για ωραίο, για ωραιότητα, για αρμονία μορφών, εκφράσεων, ήχων. Ό,τι συναιρεί αυτήν την αλήθεια είναι το κάλλος. Να τι διαπιστώνει ο Λ. Κ.: Το κάλλος έχει μια διαχρονικότητα που αντέχει στη φθορά και εκφράζεται μέσα από το εκάστοτε πνεύμα της εποχής. Όμως, η ουσία του κάλλους είναι αιώνια διότι εκφράζει την ύψιστη αλήθεια. Στην ύψιστη αλήθεια θεωρούμε την άρρηκτη ενότητα ψυχής και φύσης. Το απόλυτο κάλλος είναι συνυφασμένο με το απόλυτο ήθος. (Μεταφυσική και Αισθητική, Κουλτούρα, 2004, σελ.86)

V. Το παροδικό και το Απόλυτο. Ο σύντομος διάπλους μας δεν αναλύει το εύρος του έργου του Λεωνίδα Κοβάτση. Έγινε προσπάθεια προσέγγισης των κύριων αρμών μιας ασυνήθιστα γόνιμης σκέψης η οποία επικαλούμενη μέγιστους μύθους και τη συμβολική τους, κλασικούς ποιητές και το μήνυμά τους, φιλοσόφους και στοχαστές, τη μυητική οδό την οποία συναντάμε σε όλες τις μεγάλες πολιτισμικές παραδόσεις, οδηγείται σε προσωπικές συλλήψεις οι οποίες όμως, βαθιά θεωρούμενες έχουν οικουμενική εμβέλεια.
Πρόκειται για όντως πρωτοποριακό έργο-μαρτυρία του οποίου η αξία θα γνωσθεί αναμφισβήτητα. Ευχαριστούμε το συγγραφέα-στοχαστή για την πολύτιμη προσφορά του.
                                              










Αθηναϊκά Βραδινά Φιλοσοφικών Συζητήσεων-Αναζητήσεων (Φιλοσοφικό Καφενείο)  Δέκατο ένατο έτος. Δευτέρα  12  Mαρτίου 2018: Βυζάντιο και χριστιανικές αξίες, Ιπποκράτους 35, 7.45 μ.μ.
Σχέδιο Εισήγησης: Με το Βυζάντιο η σπαρασσόμενη και απέραντη ρωμαϊκή αυτοκρατορία στερεώνεται στο δυτικό της τμήμα χάρη τον Κων/νο τον Μέγα και στους ακολουθήσαντες μεγάλους αυτοκράτορες, όπως ο Θεδόσιος, ο Ιουστινιανός και σειρά άλλων. Παρά το ότι ο χαρακτήρας της Βυζαντινής αυτοκρατορίας αποτελούσε συνέχεια του της Ρωμαϊκής, παρά τις παγανιστικές δομές, κατόρθωσε να διαφυλάξει την ενότητα για αιώνες και να ορθώσει έναν πολιτισμό ο οποίος επηρέασε αναμφισβήτητα στην ευρωπαϊκή συνείδηση ο οποία τελούσε υπό διαμόρφωση., δεδομένου του χάους που επικρατούσε στην Ευρώπη με τις βαρβαρικές επιδρ0μές. (+476: Κατάλυση του δυτικού τμήματός απ’ τον Οδόακρο-Βησιγότθους. Βάνδαλοι: Βόρεια Αφρική, Οστρογότθοι Ιταλία, Φράγκοι Γαλατία, οι Ούννοι διαλύθηκαν μετά το θάνατο του Αττίλα.) Το σκότος των επιδρομών αναχαίτισε το Βυζάντιος, παρά την εμφάνιση των Ρως, των Βουλγάρων, των Πετσενέγκων, των Σλάβων.
Το σημαντικό συνίσταται στη νέα μορφή θρησκευτικότητας και πνευματικότητας, οντολογικών, ηθικών, αισθητικών κατηγοριών στο στοχασμό, στις διαπροσωπικές σχέσεις, στις τέχνες –μουσική, αρχιτεκτονική, ζωγραφική-εικονογραφία-, στην αλλαγή κοσμοθεώρησης και στην απόρριψη των ειδωλικών στοιχείων του παγανισμού. Θα εκτιμήσουμε την προσφορά. Κείμενα:  Ο Γρηγόριος Νύσσης διαπιστώνει: ὅταν ἒλθη εἰς τά ὑπέρ λόγον ὁ λόγος, γίνεται τότε καιρός τοῦ σιγᾶν  και τῆς ἀφράστου ἐκείνης δυνάμεως ἀνερμήνευτον ἐν τῶ ἀπορρήτω τῆς συνειδήσεως ἒχει τό θαῦμα…(Patrologia Greca, 44, 729A). Ο Μάξιμος ο Ομολογητής: Τῆς ἀγάπης και τοῦ ἔρωτος, αὐτόν δηλαδή τον Θεόν, προβολέα, φασί, και γεννήτορα…ὁ Θεός ἀγάπη ἐστί, ὃ ἐστιν ἔρως• το δε ἀγαπητόν και ὂντως ἐραστόν, αὐτός ἐστι…(Φιλοκαλία των Ιερών Νηπτικών, τ. Β΄, Αστήρ, απνη, σελ.183, Περί Θεολογίας Κεφαλαίων Εκατοντάς Εβδόμη).   Επόμενες Συναντήσεις: 19-3-2018:  Αναζητώντας τη Σοφία (Το έργο του Λεωνίδα Κοβάτση). 26-3-2018: Πίστη και ξίφος. Επιδρομές, πόλεμοι, μεταρρύθμιση. 16-4-2018:  Αναγέννηση και άνοιγμα οριζόντων 23-4-2018: Κοινωνικοπολιτικές συγκρούσεις, απόλυτη μοναρχία,  νέες τάσεις. 30-4-2018: Διαφωτισμός και εκκοσμίκευση. Ευρώπη σπαράσσουσα και σπαρασσομένη. 7-5-2018: Νεωτερικότητα και πολιτισμός.  14-5-2018: Επιστήμη, ιστορία, πολιτισμός. 21-5-2018: Προοπτικές, το θεμέλιο θεώρησης ιστορίας και πολιτισμού. nikos.makris2@gmail.com www.filosofiko-kafeneio.blogspot.com    τηλ. 6977093615


ΑΘΗΝΑΙΚΑ ΒΡΑΔΙΝΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΕΩΝ-ΑΝΑΖΗΤΗΣΕΩΝ
Φιλοσοφικό Καφενείο
Δέκατο ένατο έτος, 5 Μαρτίου 2018, Ιπποκράτους 35, 7.45 μ.μ. ΘΕΜΑ: Ρώμη Ισραήλ και Πολιτισμός.
Σχέδιο Εισήγησης: Η ίδρυση της Ρώμης (-757) με πρωτουργούς τους Λατίνους εγκαινιάζει μια νέα εποχή. Λιτοί και πειθαρχικοί οι Ρωμαίοι υπέταξαν γειτονικούς λαούς, επεκτάθηκαν στην Ιλλυρία, στη Βόρεια Ιταλία, υπέταξαν τα ελληνιστικά κράτη (-148: Υποταγή της Ελλάδας), την Ισπανία (Λίγουροι, Ίβηρες, Κέλτες, Φοίνικες), αργότερα επί Τραïνού Δακία, Βόσπορο, Κολχίδα, Μυδία, Ασσυρία, Παρθία, Χάττες, Κουάδους, Ιάζονες, Σαρμάτες, Μαρκομάνους κ.ο.κ. Ισπανία: . Η Ισπανία, χώρος με παλαιές φυλές (Λίγουροι, Ίβηρες, Κέλτες, Φοίνικες. Γνωστή η μετάβαση απ΄τη Λοχίτιδα Εκκλησία στη Σύγκλητο, στους εμφύλιους, στην Αυτοκρατορία, γνωστά όλα όσα ακολούθησαν, η διαφθορά, η αρχομανία, οι σκληρότητες ως ‘’επανάληψη’’ της συμπεριφοράς προτέρων αυτοκρατοριών.  Γνωστή η επίδραση των Ελλήνων στην παιδεία και στον πολιτισμό, όπως γνωστό και το Ρωμαϊκό Δίκαιο και η παρακαταθήκη της Ρώμης στον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Έτσι ο χρόνος αποσύρει σιγά σιγά απ’ τη νύχτα κάθε ανακάλυψη την οποία κατόπιν ο λόγος οδηγεί στις ακτές του φωτός…(στίχοι 1454-1455). Λουκρήτιος Οι Ρωμαίοι στοχαστές, η συνέχεια και η παρακαταθήκη, η ελληνική προϋπόθεση. Λαοί: Χάττες, Κουάδοι, Ιάζονες, Σαρμάτες, Μαρκομάνοι…Ισραήλ: Μονοθεϊσμός, Δώδεκα Φυλές, Αιχμαλωσίες, Κριτές, Προφήτες, Ποίηση, Ελληνιστικές επιδράσεις. Η θεμελίωση τους Ιουδαϊκού μονοθεϊσμού, η δυναμική της προφητείας και της Συναγωγής, Ταλμούδ, Μίσνα, Ζοάρ, Μαγεία, θεοσοφία, διωγμοί, δυναμισμός, επιβίωση και δημιουργία 1. (Γένεσις, 32, 24-29): ὑπελείφθη δὲ Ἰακὼβ μόνος, καὶ ἐπάλαιεν ἄνθρωπος μετ᾿ αὐτοῦ ἕως πρωΐ. εἶδε δέ, ὅτι οὐ δύναται πρὸς αὐτόν, καὶ ἥψατο τοῦ πλάτους τοῦ μηροῦ αὐτοῦ, καὶ ἐνάρκησε τὸ πλάτος τοῦ μηροῦ Ἰακὼβ ἐν τῷ παλαίειν αὐτὸν μετ᾿ αὐτοῦ. καὶ εἶπεν αὐτῷ· ἀπόστειλόν με· ἀνέβη γὰρ ὁ ὄρθρος. ὁ δὲ εἶπεν· οὐ μή σε ἀποστείλω, ἐὰν μή με εὐλογήσῃς. εἶπε δὲ αὐτῷ· τί τὸ ὄνομά σου ἐστίν, ὁ δὲ εἶπεν· Ἰακώβ. καὶ εἶπεν αὐτῷ· οὐ κληθήσεται ἔτι τὸ ὄνομά σου Ἰακώβ, ἀλλ᾿ Ἰσραὴλ ἔσται τὸ ὄνομά σου, ὅτι ἐνίσχυσας μετὰ Θεοῦ, καὶ μετ᾿ ἀνθρώπων δυνατὸς ἔσῃ. 2. Το ουσιώδες είναι η ιδέα ότι όλα τα μέρη του κόσμου αλληλοεξαρτώνται. Ο ουράνιος κόσμος κυβερνάει τον υλικό και ο τελευταίος κυβερνάται απ’ το διανοητικό. (Léon Gorny, Kabbale Juive et Cabale Chrètienne, Pierre Belfond, 185).  Η συμβολή της Ρώμης και του Ισραήλ στην ελληνοευρωπαϊκό πολιτισμό. Δύναμη και αδυναμίες. Επόμενες Συναντήσεις: 2-3-2018: Βυζάντιο και χριστιανικές αξίες. 19-3-2018:  Αναζητώντας τη Σοφία (Το έργο του Λεωνίδα Κοβάτση). 26-3-2018: Πίστη και ξίφος. Επιδρομές, πόλεμοι, μεταρρύθμιση. 16-4-2018:  Αναγέννηση και άνοιγμα οριζόντων 23-4-2018: Κοινωνικοπολιτικές συγκρούσεις, απόλυτη μοναρχία,  νέες τάσεις. 30-4-2018: Διαφωτισμός και εκκοσμίκευση. Ευρώπη σπαράσσουσα και σπαρασσομένη. 7-5-2018: Νεωτερικότητα και πολιτισμός.  14-5-2018: Επιστήμη, ιστορία, πολιτισμός. 21-5-2018: Προοπτικές, το θεμέλιο θεώρησης ιστορίας και πολιτισμού. nikos.makris2@gmail.com
www.filosofiko-kafeneio.blogspot.com    τηλ. 6977093615. 
Συζητήσεων-Αναζητήσεων 
 (ΦιλοσοφικόΚαφενείο)  
Εισηγητής  Γιάνης Βουλιουρής: ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ  ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, 26 Φεβρουαρίου ,
Ἀπό ὅλες τίς τέχνες, ἡ μουσική ἔχει κάποιες ἰδιαιτερότητες πού τήν κάνουν νά ξεχωρίζει. Χρησιμοποιεῖ τό πιό ἐλαφρό καί πιό αἰθέριο ὑλικό, τόν ἦχο. Καί δέν ἐκφράζει τίποτε τό συγκεκριμένο, τίποτε τό χειροπιαστό, παρά μόνο ἀφηρημένα νοήματα καί ἀπροσδιόριστες ἰδέες. Παρ’ ὅλα αὐτά, ἤ, μᾶλλον, ἀκριβῶς γι’ αὐτούς τούς λόγους, ἡ μουσική, περισσότερο ἀπό ὁποιαδήποτε ἄλλη τέχνη, ἔχει τήν ἱκανότητα νά εἰσχωρεῖ μέ τή μεγαλύτερη εὐκολία καί ἀμεσότητα στό βάθος τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς. Ἡ ἔνταση τῶν συναισθημάτων πού γεννᾶ μέσα μας δέν μπορεῖ νά συγκριθεῖ μέ καμμιᾶς ἄλλης τέχνης.
Οἱ ἀπόψεις γιά τήν τέχνη τῆς μουσικῆς ἄλλαξαν ἀρκετές φορές κατά τήν διάρκεια τῶν αἰώνων μέχρι νά ἀναγνωριστεῖ ἀξία της καί αὐτάρκειά της ὡς καλῆς τέχνης καί νά καταξιωθεῖ θέση της καί προσφορά της στόν κόσμο τοῦ πνεύματος.
Ἔχει γραφεῖ γιά τή μουσική ὅτι:

«Mπορεῖ ὄχι μόνο νά ταράξει τή θάλασσα, νά ζωηρέψει τίς φλόγες τῆς φωτιᾶς, νά κάνει τά ρυάκια νά κυλήσουν, τήν βροχή νά πέσει, τούς χείμαρρους νά φουσκώσουν. Μπορεῖ νά ζωγραφίσει τήν φρίκη τῆς ἐρήμου, νά μαυρίσει τούς τοίχους μιᾶς ὑπόγειας φυλακῆς, νά γαληνέψει τήν τρικυμία, νά ἡσυχάσει τόν ἄνεμο καί, μέσα ἀπό τούς ἤχους τῆς ὀρχήστρας, νά σκορπίσει μιά καινούργια φρεσκάδα ἀνάμεσα στά δάση».
Jean Jacques Rousseau, Ἑλβετός φιλόσοφος (1712- 1778)

«Ἡ μουσική δέν ἔχει ἀνάγκη ἀπό τόν μύθο γιά νά μᾶς συγκινήσει γιατί γεννάει μέσα μας τήν κρυφή δύναμη πού πλάθει ὅλους τούς μύθους καί κάνει τήν ψυχή μας νά ζεῖ χίλιες ζωές πού συγχωνεύονται ἡ μιά μέσα στήν ἄλλη»
Paul Valery, Γάλλος ποιητής (1871-1945)

«Ἡ μουσική παράγει μέσα μας μιάν ἀδιάκοπη καί ἀσυγκράτητη συναισθηματική δράση τήν ὁποία ἀδυνατοῦμε νά προσδιορίσουμε μέ ἀκρίβεια. Ἀπ’ ὅσο μποροῦμε νά τήν περιγράψουμε, εἶναι μιά συγχώνευση ζωηρῶν συναισθημάτων μετουσιωμένων σέ μιά τελείως καινούργια ἐμπειρία, ἀπ’ ὅπου μᾶς εἶναι ἀπελπιστικά ἀδύνατον νά
ἀπομονώσουμε κάποια ἀπό αὐτά. Διότι θρίαμβος καί τρυφερότητα, ἐπιθυμία καί ἱκανοποίηση, συγκατάβαση καί ἐπιμονή, φαίνονται νά εἶναι ὅλα ἐκεῖ, ταυτόχρονα, καί ὅμως χωρίς καμμιά σύγκρουση ἤ σύγχυση στό τελικό αποτέλεσμα. Ἔννοιες πού μάταια πασχίζει κανείς νά ἐκφράσει μέ λέξεις, κάνοντας ἔτσι τήν ἐμπειρία αὐτή νά φαίνεται συγκεχυμένη καί ἀσαφής, ὅσο προσπαθοῦμε νά τήν ἀναλύσουμε. Ἐνῶ στήν πραγματικότητα δέν ὑπάρχει παρά μόνο ἡ ὀμορφιά πού φέρνουν ἡ ἑνότητα καί ἡ καθαρότητα τῆς μορφῆς της».
Edmund Gurney, Ἄγγλος ἐρευνητής ψυχολόγος (1847-1888)

«Ἄν ἡ φιλοσοφία προοιωνίζεται τίς σκέψεις τοῦ Θεοῦ, ἄν ἡ ποίηση νοσφίζεται(*) τό λόγο τοῦ Θεοῦ, τότε ἡ μουσική προσεταιρίζεται τίς συγκινήσεις τοῦ Θεοῦ (…). Καί μᾶς φθάνει ἴσαμε τό σημεῖο νά σκεφθοῦμε πώς ἡ πνευματική δραστηριότητα τοῦ Θεοῦ εἶναι μουσική, καί ὄχι ἄλλη. Ἐπειδή τόσο ἡ σκέψη ὅσο καί ὁ λόγος εἶναι πράγματα πεπερασμένα. Καί εἶναι δύσκολο ὁ ἄπειρος Θεός νά σκέφτεται καί νά μιλάει μέ ὅρους πεπερασμένους. Ἐνῶ ὁ ἄπειρος Θεός μέ τή μουσική μιλάει εὐθέως ὡς ἄπειρο».
Χρῆστος Μαλεβίτσης, Ἕλληνας στοχαστής (1927-1997)


Γιάννης Βουλιουρῆς
26 Φεβρουαρίου 2018



ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Εὐάγγελου Παπανούτσου, “Αἰσθητική
Dewitt H. Parker, “The Principles of Aesthetics
Cyril Scott, “Music: Ιts Secret Influence Throughout the Ages
Christopher Headington, “Ἱστορία τῆς Δυτικῆς Μουσικῆς
Terence McLaughlin, “Music and Communication
Albert Hofstadter & Richard Kuhns, “Philosophies of Art & Beauty
Γιάννη Ἰωαννίδη, Μουσική






(*) νοσφίζομαι = ὑφαρπάζω, σφετερίζομαι




.
Δευτέρα  5 Φεβρουαρίου 20118: Θεσμοί και πολιτισμός. Προελληνικοί πολιτισμοί και Ελλάδα. Ιπποκράτους 35, 7.45 μ.μ.

Σχέδιο Εισήγησης: Είδαμε σε προηγούμενες συναντήσεις τις σχέσεις προϊστορίας και ιστορίας, αξιολογήσαμε τους μεγάλους πρωτοϊστορικούς και προελληνικούς πολιτισμούς. Με την Ελλάδα, ο μύθος αποφλοιώνεται χωρίς να εγκαταλείπεται, ο λόγος εγείρεται ως πρωτολογισμός με τους προσωκρατικούς, ενώ με τον Σωκράτη αναδύεται η δυναμική του συγκεκριμένου λογίζεσθαι για να καταστεί υπερκλασσική με τον Πλάτωνα, με τον Αριστοτέλη, με τους Στωικούς, τους Πυθαγορείους, τους Ηδονικούς, τους Νεοπλατωνικούς κ.ο.κ. Παράλληλα, τα μαθηματικά ανδρώνονται, η ποίηση, η τραγωδία, οι πρώτες επιστήμες του ανθρώπου (Ιστορία, Γεωγραφία, Πολιτειολογία κ.ο.κ.) αναδύονται κατά τρόπο που καθιστά αμετάθετη αυτήν την κληρονομιά που είναι πα;νανθρώπινη πια και όχι πανευρωπαϊή. Μετά την Ελλάδα,  σκέψη είναι ελληνική, παρά την αναμφισβήτητη πρόοδο μέχρι τις μέρες μας. Απλά: Είναι ακατανόητη η πορεία της ανθρωπότητας, του δυτικού κόσμου κυριότερο, χωρίς την Αρχαία Ελλάδα.  Ωστόσο, η ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας πιστοποιεί την αναγκαιότητα, όπως τη γνωρίσαμε και στους προγενέστερους πολιτισμούς, παρά την ανατολή της έστω κσι ολιγαρχικής δημοκρατίας που διαλάμπει μέχρι τις μέρες μας ως αντιπροσωπευτική. Κείμενα: Πολλά γεννούν το δέος· το μέγα δέος ο άνθρωπος γεννά· περνά τον αφρισμένο πόντο με τις φουρτούνες του νοτιά, στη μέση σκάβει το βαθύ και φουσκωμένο κύμα· και την υπέρτατη θεά, τη Γη, την άφθαρτη παιδεύει την ακάματη οργώνοντας με τα καματερά χρόνο το χρόνο φιδοσέρνοντας τ᾽ αλέτρι. Και των αστόχαστων πτηνών τις φυλές κυνηγά με τα βρόχια, των αγρίων θηρίων τα έθνη, των βυθών την υδρόβια φύτρα, με δίχτυα πλεγμένα στριφτά, ο τετραπέρατος· τ᾽ αγρίμι της βουνοκορφής δαμάζει με τεχνάσματα· φορεί στων αλόγων την πλούσια χαίτη ζυγό και στον ταύρο που βαρβάτος βοσκάει στα όρη. Ένας τον άλλο δίδαξε λαλιά, τη σκέψη, σαν το πνεύμα των ανέμων την όρεξη να ζει σε πολιτείες· πώς να γλιτώνει το χαλάζι μες στ᾽ αγιάζι, την άγρια δαρτή βροχή μέσα στον κάμπο, ο πολυμήχανος· αμήχανος δε θ᾽ αντικρύσει τα μελλούμενα· το χάρο μόνο να ξεφύγει δεν μπορεί· μόλο που βρήκε ψάχνοντας και γιατρειές σ᾽ αγιάτρευτες αρρώστιες. Τέχνες μαστορικές σοφίστηκε που δεν τις βάζει ο νους κι όμως μια στο καλό, μια στο κακό κυλάει· όποιος κρατεί τον ανθρώπινο νόμο και του θεού το δίκιο, που όρκος το δένει φριχτός πολίτης· αλήτης και φυγάς, όποιος κλωσσάει τ᾽ άδικο, μακάρι και μ᾽ αποκοτιά,ποτέ σε τράπεζα κοινή ποτέ μου βούληση κοινήμε κείνον που τέτοια τολμάει. (Μετάφραση: Σοφοκλέους Αντιγόνη, Κ. Χ. Μύρης). 2.  καì τήν τελετήν, ἧς οἱ μετασχόντες περì τε τῆς τοῦ βίου τελευτῆς καί τοῦ σύμπαντος αίῶνος ἡδίους τάς ἐλπίδας ἒχουσιν, Ισοκράτους Πανηγυρικός, 28.4)  3. Χρώμεθα γὰρ πολιτείᾳ οὐ ζηλούσῃ τοὺς τῶν πέλας νόμους, παράδειγμα δὲ μᾶλλον αὐτοὶ ὄντες τισὶν ἢ μιμούμενοι ἑτέρους. καὶ ὄνομα μὲν διὰ τὸ μὴ ἐς ὀλίγους ἀλλ᾿ ἐς πλείονας οἰκεῖν δημοκρατία κέκληται· μέτεστι δὲ κατὰ μὲν τοὺς νόμους πρὸς τὰ ἴδια διάφορα πᾶσι τὸ ἴσον, κατὰ δὲ τὴν ἀξίωσιν, ὡς ἕκαστος ἔν τῳ εὐδοκιμεῖ: Γιατί έχουμε πολιτεία που δε θαυμάζει τους νόμους των άλλων• αντίθετα, είμαστε περισσότερο παράδειγμα για κάποιους, παρά μιμητές τους• και έχει ονομασθεί δημοκρατία επειδή δε στηρίζεται σε λίγους, αλλά στην πλειοψηφία. Παίρνουμε δε μέρος στη διοίκηση των κοινών όλοι μας, παρά τις διαδορές μας στον ιδιωτικό μας βίο, ως προς δε την καταξίωσή μας, ανάλογα με την προσωπική επιτυχία καθενός μας σε κάτι. Θουκυδίδου, Ιστορίαι, Β, 37  Επόμενες Συναντήσεις: 12-2-2018: Φιλοσοφία και Επιστήμη, εισηγητής: Νίκος Ταμπάκης. 26-2-2018: Αισθητική της Μουσικής, εισηγητής: Γιάννης Βουλιουρής. 5-3-2018:  Ρώμη, Ισραήλ και πολιτισμός. 12-3-2018: Βυζάντιο και χριστιανικές αξίες. 19-3-2018:  Αναζητώντας τη Σοφία (Το έργο του Λεωνίδα Κοβάτση). 26-3-2018: Πίστη και ξίφος. Επιδρομές, πόλεμοι, μεταρρύθμιση. 16-4-2018:  Αναγέννηση και άνοιγμα οριζόντων 23-4-2018: Κοινωνικοπολιτικές συγκρούσεις, απόλυτη μοναρχία,  νέες τάσεις. 30-4-2018: Διαφωτισμός και εκκοσμίκευση. Ευρώπη σπαράσσουσα και σπαρασσομένη. 7-5-2018: Νεωτερικότητα και πολιτισμός.  14-5-2018: Επιστήμη, ιστορία, πολιτισμός. 21-5-2018: Προοπτικές, το θεμέλιο θεώρησης ιστορίας και πολιτισμού. nikos.makris2@gmail.com www.filosofiko-kafeneio.blogspot.com    τηλ. 6977093615
Αθηναϊκά Βραδινά Φιλοσοφικών Συζητήσεων-Αναζητήσεων (Φιλοσοφικό Καφενείο)ς   Δέκατο ένατο έτος.
Δευτέρα  29 Ιανουαρίου 20118: Θεσμοί και πολιτισμός. Ιπποκράτους 35, 7.45 μ
Σχέδιο Εισήγησης: Οι θεσμοί που προέρχονται απ’ τις πρώτες μορφές κοινωνικής οργάνωσης (φρατρίες, φυλές, ομάδες) στηρίζονται κυρίως στα ήθη, στα έθιμα, στους μύθους, στις θρησκευτικές δοξασίες, στις τέχνες, στη γλώσσα. Έτσι δημιουργούνται οι προφορικοί βέβαια νόμοι, έτσι επιτείνεται η συνεργασία, αλλά ταυτόχρονα, με αυτόν τον τρόπο κατισχύουν οι ισχυροί και δημιουργούν το ‘’δίκαιό’’ τους. Παράλληλα, οι μύθοι, οι θρύλοι, οι παραδόσεις ‘’εγγράφονται’’ στις νέες αρχές και έχουμε το ξεκίνημα των σχέσεων ιστορίας-αναγκαιότητα και πολιτισμού-ελευθερίας. Οι όροι διαπλέκονται και διερμηνεύουν την ίδια την ανθρώπινη φύση, τη δημιουργική της αντιφατικότητα ως μήτρα ιστορίας και πολιτισμού.
Κείμενα: Ἔτι μᾶλλον οἴομαι τάς ἐν αἰσθανομέναις και ψυχήν ἐχούσαις καί πάθος καί ἦθος  φύσεσιν  ἰδιότητας ἀγαπητέον  οὖν, οὐ ταῦτα τιμῶντας, ἀλλά διά τούτων το θεῖον, ὡς ἐναργεστέρων ἐσόπτρων και φύσει γεγονότων…Επί πλέον δε νομίζω ότι οφείλουμε να αγαπάμε τις ιδιότητες που βρίσκονται στις φύσεις που αισθανόμαστε και έχουν πάθος και ήθος, μη τιμώντας αυτές, αλλά διαμέσου αυτών  το θείον, επειδή αυτές είναι εμφανέστατα και φυσικά έσοπτρα …Πλουτάρχου, μν. εργ., 382a (76).
Επόμενες Συναντήσεις: 5-2-2018: Οι πρώτοι μεγάλοι πολιτισμοί. Γνωρίσματα. 12-2-2018:Φιλοσοφία και Επιστήμη, εισηγητής: Νίκος Ταμπάκης. 26-2-2018: Ελληνική Αρχαιότητα, Ανάδυση και παρακμή. 5-3-2018:  Ρώμη, Ισραήλ και πολιτισμός. 12-3-2018: Βυζάντιο και χριστιανικές αξίες. 19-3-2018:  Αναζητώντας τη Σοφία (Το έργο του Λεωνίδα Κοβάτση). 26-3-2018: Πίστη και ξίφος. Επιδρομές, πόλεμοι, μεταρρύθμιση. 16-4-2018:  Αναγέννηση και άνοιγμα οριζόντων 23-4-2018: Κοινωνικοπολιτικές συγκρούσεις, απόλυτη μοναρχία,  νέες τάσεις. 30-4-2018: Διαφωτισμός και εκκοσμίκευση. Ευρώπη σπαράσσουσα και σπαρασσομένη. 7-5-2018: Νεωτερικότητα και πολιτισμός.  14-5-2018: Επιστήμη, ιστορία, πολιτισμός. 21-5-2018: Προοπτικές, το θεμέλιο θεώρησης ιστορίας και πολιτισμού. nikos.makris2@gmail.com

www.filosofiko-kafeneio.blogspot.com    τηλ. 6977093615






Αναζητήσεων (Φιλοσοφικό Καφενείο)  Δέκατο ένατο έτος.
Δευτέρα  22 Ιανουαρίου 20118: Οι προϊστορικές προϋποθέσεις της Ιστορίας. Ιπποκράτους 35, 7.45 μ.μ
Σχέδιο Εισήγησης: Είναι σαφές πως χωρίς την προϊστορία δεν είναι διανοητή η ιστορία. Ποια όμως ρα όρια; Πέρα απ’ τη γραφή (-2600 περίπου), υπάρχουν άλλοι παράγοντες που οδήγησαν στους θεσμούς, στους πρώτους ιστορικούς σχηματισμούς, στην οργανωμένη εργασία και στην εκμετάλλευση των πρώτων τεχνών, κυριότατα όμως στη γλώσσα και εννοούμε τον προφορικό λόγο.
Αυτές οι επιτυχίες είναι τόσο μεγάλες όσο και οι σπουδαίες επιστημονικές επιτεύξεις τις οποίες θαυμάζουμε. Ήδη, υποδηλώνεται πως οι πρώτες μορφές ιστορικής συνείδησης σφραγίζουν την ανθρώπινη ύπαρξη με την αίσθηση και με την αντιληπτική ικανότητα, όπως και με το συνεργάζεσθαι σε κάθε  μορφή δραστηριότητας. Να λοιπόν πως σε ό,τι αποκαλούμε ιστορική αναγκαιότητα ή αναγκαιότητα γενικά, αντιτάσσεται η ελευθερία ως αέναη προσπάθεια η οποία συνέχει προϊστορικό και ιστορικό με σημαντικές συνέπειες. Αυτό θα εξετάσουμε.
ΚΕΙΜΕΝΑ:  Ενδείξεις: Λαοί μεταξύ πολλών άλλων: Κιμμέριοι, οι Κίλικες, οι Βιθυνοί, οι Ασκάνιοι, οι Μυσοί, οι Μαίονες, οι Κάρες, οι Λύκιοι, οι Πάμφιλοι, οι Αμοραίοι, οι Εδωμίτες, οι Αμωνίτες.
Χωρίς την άγνωστη ή έλάχιστα γνωστή δράση των πρώτων φυλών και ομάδων είναι αδιανόητη η ιστορία και ο πολιτισμός.
Τροχός, τανάλιες, πελέκεις, ψαλίδια, βούρτσες, κλωστές, καρφίτσες, πρώτα γυναικεία και ανδρικά κοσμήματα, είναι αναγκαίες προϋποθέσεις στοιχειωδών δραστηριοτήτων, απ’ την ένδυση μέχρι τη μικροχειροτεχνία. Ἔτι μᾶλλον οἴομαι τάς ἐν αἰσθανομέναις και ψυχήν ἐχούσαις καί πάθος καί ἦθος  φύσεσιν  ἰδιότητας ἀγαπητέον  οὖν, οὐ ταῦτα τιμῶντας, ἀλλά διά τούτων το θεῖον, ὡς ἐναργεστέρων ἐσόπτρων και φύσει γεγονότων…Επί πλέον δε νομίζω ότι οφείλουμε να αγαπάμε τις ιδιότητες που βρίσκονται στις φύσεις που αισθανόμαστε και έχουν πάθος και ήθος, μη τιμώντας αυτές, αλλά διαμέσου αυτών  το θείον, επειδή αυτές είναι εμφανέστατα και φυσικά έσοπτρα …Πλουτάρχου, Περί Ίσιδος και Οσίριδος, 382a (76).
Επόμενες Συναντήσεις: 29-1-2018: Ιστορία και Πολιτισμός στις αφετηρίες. 5-2-2018:  Οι πρώτοι μεγάλοι πολιτισμοί. Γνωρίσματα. 12-2-2018: Φιλοσοφία και Επιστήμη, εισηγητής: Νίκος Ταμπάκης. 26-2-2018: Ελληνική Αρχαιότητα, Ανάδυση και παρακμή. 5-3-2018:  Ρώμη, Ισραήλ και πολιτισμός. 12-3-2018: Βυζάντιο και χριστιανικές αξίες. 19-3-2018:  Αναζητώντας τη Σοφία (Το έργο του Λεωνίδα Κοβάτση). 26-3-2018: Πίστη και ξίφος. Επιδρομές, πόλεμοι, μεταρρύθμιση. 16-4-2018:  Αναγέννηση και άνοιγμα οριζόντων 23-4-2018: Κοινωνικοπολιτικές συγκρούσεις, απόλυτη μοναρχία,  νέες τάσεις. 30-4-2018: Διαφωτισμός και εκκοσμίκευση. Ευρώπη σπαράσσουσα και σπαρασσομένη. 7-5-2018: Νεωτερικότητα και πολιτισμός.  14-5-2018: Επιστήμη, ιστορία, πολιτισμός. 21-5-2018: Προοπτικές, το θεμέλιο θεώρησης ιστορίας και πολιτισμού. nikos.makris2@gmail.com

www.filosofiko-kafeneio.blogspot.com    τηλ. 6977093615


 Αθηναϊκά Βραδινά Φιλοσοφικών Συζητήσεων 11-12-2017  
 Διάλεξη του Ελευθερίου Γκίκα με θέμα 

 Η γέννηση της ιστορικής συνείδησης και η αναγκαιότητα 
      
 Αθηναϊκά Βραδινά Φιλοσοφικών Συζητήσεων-Αναζητήσεων (Φιλοσοφικό Καφενείο)  Δέκατο ένατο έτος.
Δευτέρα 18  Δεκεμβρίου 2017 Η γέννηση της ιστορικής συνείδησης και η αναγκαιότητα.. Ιπποκράτους 35, 7.45 μ.μ
Σχέδιο Εισήγησης: Υπάρχει επίγνωση της ιστορικότητάς μας και σήμερα ακόμη, ώστε ο γενικότερος προσανατολισμός μας να συνάδει με την επίγνωση της παρουσίας μας στο ανθρωποκοσμικό γίγνεσθαι; Δε μπορούμε να ‘’εντοπίσουμε’’ τη γέννηση της ιστορικής συνείδησης, αλλά κάποιες μαρτυρίες συγκλίνουν και πείθουν πως η συνειδητοποίηση του συμβαίνοντος δεν είναι μάτι αυτονόητο. Συνήθως εργαζόμαστε, παράγουμε, δημιουργούμε κλεισμένοι σε ένα πλαίσιο το οποίο βρίσκουμε. Μόνο αξιολογώντας τις επιτεύξεις  προηγούμενες και συνδέοντές τις με τις δικές μας είμαστε σε θέση να αποτινάξουμε τους ψευδοορίζοντες της καθημερινότητας. Έτσι η ευθύγραμμη και η κυκλική θεωρία δοκιμάζονται. Τι προκύπτει όμως; Θα το συζητήσουμε. ΚΕΙΜΕΝΑ:  Κιμμέριοι, οι Κίλικες, οι Βιθυνοί, οι Ασκάνιοι, οι Μυσοί, οι Μαίονες, οι Κάρες, οι Λύκιοι, οι Πάμφιλοι, οι Αμοραίοι, οι Εδωμίτες, οι Αμωνίτες.
 πεὶ δ᾽ οὔ τινες οὐδ᾽ ἐπὶ ποσόν, ἀλλὰ πάντες ὡς ἔπος εἰπεῖν ἀρχῇ καὶ τέλει κέχρηνται τούτῳ, φάσκοντες ἀληθινωτάτην μὲν εἶναι παιδείαν καὶ γυμνασίαν πρὸς τὰς πολιτικὰς πράξεις τὴν ἐκ τῆς ἱστορίας μάθησιν, ἐναργεστάτην δὲ καὶ μόνην διδάσκαλον τοῦ δύνασθαι τὰς τῆς τύχης μεταβολὰς γενναίως ὑποφέρειν τὴν τῶν ἀλλοτρίων περιπετειῶν ὑπόμνησιν, [1.1.3] δῆλον ὡς οὐδενὶ μὲν ἂν δόξαι καθήκειν περὶ τῶν καλῶς καὶ πολλοῖς εἰρημένων ταυτολογεῖν, ἥκιστα δ᾽ ἡμῖν. [Πολυβίου, Ιστορίαι, 1.1.4]. E. Cassirer: Μόνο επιστρέφοντας στην ‘’καθαρότητα’’ του μηδενός, σύμφωνα με τη μυστική έκφραση μπορούμε να βρούμε το πραγματικά αρχέγονο και ουσιώδες θεμέλιο. (La philosophie des formes symboliques, I. Le langage, minuit, 1972, σελ. 57)
Επόμενες Συναντήσεις: 22-1-2018: Οι 

προϊστορικές προϋποθέσεις της Ιστορίας. 5-2-2017 πρώτοι μεγάλοι πολιτισμοί. Γνωρίσματα. 12-2-2018: Απ’ τους προκλασικούς στους κλασικούς χρόνους. 26-2-2018: Ελληνική Αρχαιότητα, Ανάδυση και παρακμή. 5-3-2018:  Ρώμη, Ισραήλ και πολιτισμός. 12-3-2018: Βυζάντιο και χριστιανικές αξίες. 19-3-2018:  Αναζητώντας τη Σοφία (Το έργο του Λεωνίδα Κοβάτση) 26-3-2018: Πίστη και ξίφος. Επιδρομές, πόλεμοι, μεταρρύθμιση. 16-4-2018:  Αναγέννηση και άνοιγμα οριζόντων 23-4-2018: Κοινωνικοπολιτικές συγκρούσεις, απόλυτη μοναρχία,  νέες τάσεις. 30-4-2018: Διαφωτισμός και εκκοσμίκευση. Ευρώπη σπαράσσουσα και σπαρασσομένη. 7-5-2018: Νεωτερικότητα και πολιτισμός.  14-5-2018: Επιστήμη, ιστορία, πολιτισμός. 21-5-2018: Προοπτικές, το θεμέλιο θεώρησης ιστορίας και πολιτισμού.
www.filosofiko-kafeneio.blogspot.com    τηλ. 6977093615
Αναζητήσεων (Φιλοσοφικό Καφενείο)  Δέκατο 

ένατο έτος.
Δευτέρα,  4  Δεκεμβρίου 2017:: Προϊστορία και ιστορία.. Ιπποκράτους 35, 7.45 μ.μ
Σχέδιο Εισήγησης: Υπάρχει άραγε διαχωριστικό όριο ανάμεσα στην προϊστορία και στην ιστορία; Δεν είναι δυνατό να ορθοτομηθεί το ‘’πέρασμα’’ απ’ την προϊστορία στην ιστορία, αλλά πολλοί θέτουν κάποια ενδεικτικά όρια, όπως η πρώτη γραφή (-2600) η οποία ωστόσο δεν είναι κάτι το απόλυτα οριστό, άλλοι κάνουν λόγο για τη στερέωση των πρώτων φεουδαλικών πόλεων κ.ο.κ. Κατά βάση, εκείνο το οποίο προήκει είναι οι πρώτες στοιχειωδώς οργανωμένες κοινωνίες, φεουδαλικές κατά κανόνα, που κρατύνουν προϋπάρξαντες έστω και στοιχειωδώς, θεσμούς στο πλαίσιο των οποίων θρησκεία, μυθολογία και κρατική εξουσία, συνιστούν ενότητα. Ταυτόχρονα, είναι αδύνατο να εκτιμηθεί η ιστορία, οι πρώιμοι δηλαδή ιστορικοί χρόνοι χωρίς την προσφορά της προϊστορίας. Πόσο όμως η ιστορία συνεχίζει την προϊστορική προσφορά και ποια τα κοινά σημεία μεταξύ τους; Αυτό θα εξετάσουμε, το ‘’πέρασμα’’ απ’ την κουλτούρα της προϊστορίας, στον πολιτισμό της ιστορίας.
 ΚΕΙΜΕΝΑ: 1. Γιατί μόνος ο Ptah δημιούργησε τον ουρανό και τη Γη/ για την ευτυχία μας!/ Γιατί μόνος αυτός απώθησε τα σκότη/ για να μας κάνει τέκνα της φωτιάς!/ Γιατί μόνος Αυτός εμψύχωσε την ψυχή μας με την Πνοή του.  Albert Slosman, LAstronomie. 2. Η ιερή μορφή που γεννήθηκε στην ανατολή/ ανακαλύφθηκε απ’ τον Βλέποντα, απ’ την απαστράπτουσα κορυφή των κόσμων./ Της αποκάλυψε τις βαθιές όψεις, τις εγγύτατες:/ Εκεί είδε τη μήτρα του είναι και του μη είναι, Ring Veda,X-90. 3. Συχνά στα κορφοβούνια, όταν η γιορτή με τους πολλούς πυρσούς ευφραίνει τους θεούς, εσύ με χρυσή κούποα στο χέρι, μια μεγάλη καρδάρα σαν εκείνη που έχουν οι βοσκοί, απιθώνεις μέσα εκεί με τα ίδια σου τα χέρια γάλα λιόντισσας και πήζεις ένα μεγάλο τυροκόμματο, άθρυφτο, που λάμπει ολάσπρο…Bowra, Αρχαία Ελληνική Λυρική Ποίηση, σελ. 69.
Επόμενες Συναντήσεις: 11 Δεκεμβρίου 2017: Η γέννηση της ιστορικής συνείδησης και η αναγκαιότητα. Εισηγητής: Ελευθέριος Γκίκας.18 Δεκεμβρίου 2017: Κουλτούρα και πολιτισμός. 15-1-2018: Απ’ την προϊστορία στην ιστορία.  e-mail: nikos.makris2@gmail.com  Τηλ: 6977093615Φιλοσοφικών  Συζητήσεων-Αναζητήσεων (Φιλοσοφικό Καφενείο) Δ
Δευτέρα,  27  Νοεμβρίου 2017: : Η έννοια του ιστορικού χρόνου. Ιπποκράτους 35, 7.45 μ.μ

Σχέδιο Εισήγησης: Υπάρχει άραγε χρόνος που δεν είναι ιστορικός; Ιστορία (οίδα, ίστι, ίστωρ) είναι η γνώση, η δυνατότητα αντίληψης, η συνειδητοποιημένη αντίληψη, αλλά τι είναι αντίληψη; Χωρίς την αντίληψη, δεν υπάρχει επίγνωση, αλλά μπορεί να υπάρχει χρόνος χωρίς την αντίληψη; Η αντίληψη όμως είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την αίσθηση. Ιδού: Η ιστορία ως γνώση προϋποθέτει τη συνειδησιακή ζωή η οποία όμως είναι αδύνατη χωρίς τον αισθητό κόσμο, τη μεταβολή, αλλαγή, φθορά κ.ο.κ. Ο χρόνος όμως είναι ακριβώς σύνθεση παραλλάσσοντος, μεταβαλλομένου και αμετάβλητου, αν αμετάβλητο είναι η αρχή κοινωνίας υποκειμένου και αισθητού. Άρα, η ιστορία ως ενασχόληση με τα ανθρωποκοσμικά συμβαίνοντα, έχει κάτι ως προϋπόθεση, το πνευματικό μας είναι το οποίο οπτρίζεται στις πολιτισμικές αξίες. Προηγείται επομένως το πολιτισμικό είναι μας το οποίο όμως δεν εκφράζεται χωρίς την ιστορία. Αυτό θα εξετάσουμε.

Κείμενα: 1. Χρόνος είναι η κινητή εικόνα της αιωνιότητας (Πλάτων) 2. Χρόνος είναι η αντίληψη της αλλαγής (Descartes). 3. Το να βλέπουμε τα πράγματα όπως είναι…κερδίζουμε την αποφασιστική τους στιγμή, τόνιζε ο Ράσκιν. 4. Η ιστορία μας διδάσκει πως μόνο οι άνθρωποι που υπήρξαν κατάλληλοι να υπερασπισθούν την ελευθερία τους μπόρεσαν να τη διαφυλάξουν (Les systèmes socialistes, Droz, Génèves, 1965).

Επόμενες Συναντήσεις: 4 Δεκεμβρίου 2017: Προϊστορία και ιστορία. 11 Δεκεμβρίου 2017: Η γέννηση της ιστορικής συνείδησης και η αναγκαιότητα. Εισηγητής: Ελευθέριος Γκίκας.18 Δεκεμβρίου 2017: Κουλτούρα και πολιτισμός. 15-1-2018: Απ’ την προϊστορία στην ιστορία.  e-mail: nikos.makris2@gmail.com  Τηλ: 6977093615-
Αναζητήσεων (Φιλοσοφικό Καφενείο)  Δέκατο ένατο έτος
Δευτέρα,  20  Νοεμβρίου 2017: ’Πρωτόγονος’’ άνθρωπος και κουλτούρα, Ιπποκράτους 35, 7.45 μ.μ
Σχέδιο Εισήγησης: Λέγεται συνήθως πως  η ‘’παιδεία’’ των προϊστορικών ανθώπων ονομάζεται κουλτούρα που σημαίνει όμως πνευματική καλλιέργεια, σε αντίθεση με τις πολιτισμικές επιτεύξεις των ιστορικών χρόνων που ονομάζονται έργα πολιτισμού (πόλις, πολιτίζω). Βέβαια, η έρευνα δε μπορεί να ιχνεύσει έργα της προϊστορικής περιόδου, αφού δεν υπήρχε γραφή, ώστε να έχουμε ασφαλή ίχνη, αλλά η ‘’συνέχεια’’, οι πρωτοϊστορικοί χρόνοι μας επιτρέπουν να εικάζουμε, καθόσον, γλώσσα, προφορικός λόγος, μύθοι, αφηγήσεις κ.ο.κ. είναι αδιανόητα χωρίς την κουλτούρα των ‘’πρωτογόνων’’. Ήδη, θα ερευνήσουμε αν υπάρχει συν-έχεια μεταξύ κουλτούρας και πολιτισμού με τον οποίο αγγέλλεται και η ιστορία. Κείμενα: 1. Γιατί στ’ αλήθεια/ είμαι ατελής. Το αίμα μου είναι αμαρτωλό/ η σάρκα μου αδύναμης φύσης/  τρομερή και μακριά από κάθε εξοχότητα…/..Γι’ αυτό εκφράζεις με αφθονία τους λόγους σου, τους λόγους μιας έξοχης ψυχής/ γι’ αυτόν που η μορφή δε διαιρείται με κανένα  σημάδι./ Ω συ, Karai oy Ete και συ Karai chy Ete / γα όλα τα πεπρωμένα στην ακατάστρεπτη στην αιώνια Γη/ την οποία καμιά μικρότητα δεν αλλοιώνει…(πανάρχαιο άσμα) 2. Προσπαθώ, μα κανένας δε μου απλώνει το χέρι/ κλαίω και κανένας δε με πλησιάζει/ κραυγάζω και κανένας δε με ακούει/ Γυρίζω προς τον εύσπλαχνο Θεό μου, τον καλώ στενάζοντας/ Κύριε μην απορρίπτει το δούλο σου…(Ανατολικό άσμα) 3. Γιατί τράφηκα απ’ την Αιώνια Ζωή/ Ζω μια νέα ζωή μετά το θάνατο/ όπως ο υέ που αναγεννιέται κάθε μέρα…/ Αυτή η ψυχή είναι η ψυχή του Αιώνιου Θεού/ Αυτό το σώμα είναι η ίδια η αιωνιότητα/ το χωρίς όρια γίγνεσθαι μου κάνει/ τον Κύριο των άπειρων ετών… (Livre des morts des anciens Egyptiens). Επόμενες Συναντήσεις: 27 Νοεμβρίου 2017: Η έννοια του ιστορικού χρόνου. 4 Δεκεμβρίου 2017: Προϊστορία και ιστορία. 11 Δεκεμβρίου 2017: Η γέννηση της ιστορικής συνείδησης και η αναγκαιότητα. Εισηγητής: Ελευθέριος Γκίκας.18 Δεκεμβρίου 2017: Κουλτούρα και πολιτισμός. 15-1-2018: Απ’ την προϊστορία στην ιστορία.  e-mail: nikos.makris2@gmail.com  Τηλ: 6977093615 
θηναϊκά Βραδινά Φιλοσοφικών Συζητήσεων Α
Φιλοσοφικό Καφενείο)  Δέκατο ένατο έτοςΑ
Δευτέρα, 13 Νοεμβρίου 2017: Κοινωνικότητα και ατομικότητα, Ιπποκράτους 35, 7.45 μ.μ
Σχέδιο Εισήγησης: Τι προηγείται: Το άτομο ή η συλλογικότητα; Μεγάλο πρόβλημα το οποίο καταπονεί τους ερευνητές της ατομικής και της κοινωνικής φύσης του ανθρώπου. Όσοι, πανθεϊστικά κυρίως κινούμενοι, προτείνουν την προτεραιότητα του συλλογικού απέναντι στο ατομικό, διαγράφουν τν ελευθερία. Όσοι, αντίθετα, προτάσσουν την ατομικότητα προτείνουν την ελευθερία αλλά αγνοούν συνήθως κάτι που λείπει και στις δύο θεωρήσεις: Το άτομο-πρόσωπο δε νοείται χωρίς το συνάνθρωπο, χωρίς την πληθυντική ενότητα του εμείς.
Το συν-υπάρχειν είναι το sine qua non του ανθρωπίνως υπάρχειν. Δε συνειδητοποιούμε πως ούτε το άτομο-πρόσωπο, ούτε η συλλογικότητα-συνυπάρχειν αρκούν, αλλά πως η συμπληρωματικότητά τους συνιστά την αφετηρία τόσο της ιστορίας, όσο και του πολιτισμού, με συνέπειες τις οποίες ερευνήσουμε σε ακολουθούσες συναντήσεις μας.
Κείμενα: 1. Το ηθικό πνεύμα το οποίο βοηθάει να ζήσουμε την καθαρότητα και την αξιοπρέπεια, το αλληγορικό πνεύμα που μας φωτίζει με τη φαεινότητά του, το μυστικό πνεύμα που τελειώνει την ψυχή στις αναβάσεις της έκστασης…Πληρωμένη από όλα τα πνευματικά φώτα η ψυχή μας γίνεται η κατοικία της θείας Σοφίας και η οικία του Θεού. (Itinetarum mentis in Deum, κεφ. IV, 6-8)  2. Ιδού μια σκέψη του Τσουάνγκ Τσε (-4ος—3ος αιώνας), ιδεαλιστή-ταοϊστή: Μόνο όταν βεβαιωθείς ότι το σύμπαν δεν είναι μεγαλύτερο από ένα κόκκο σιταριού και πως η κορυφή μιας τρίχας είναι τόσο χοντρή όσο και ένα βουνό, τότε θα αντιληφθείς τη σχετικότητα των πραγμάτων.
Επόμενες Συναντήσεις:. 20 Νοεμβρίου 2017: ‘’Πρωτόγονος’’ άνθρωπος και κουλτούρα. 27 Νοεμβρίου 2017: Η έννοια του ιστορικού χρόνου. 4 Δεκεμβρίου 2017: Προϊστορία και ιστορία. 11 Δεκεμβρίου 2017: Η γέννηση της ιστορικής συνείδησης και η αναγκαιότητα. Εισηγητής: Ελευθέριος Γκίκας.18 Δεκεμβρίου 2017: Κουλτούρα και πολιτισμός. 15-1-2018: Απ’ την προϊστορία στην ιστορία.  e-mail: nikos.makris2@gmail.com  Τηλ: 6977093615

Αναζητήσεων
(Φιλοσοφικό Καφενείο)  Δέκατο ένατο έτος
Δευτέρα, 6 Νοεμβρίου 2017: Κοινά δεδομένα όλων των πολιτισμών, Ιπποκράτους 35, 7.45 μ.μ
Σχέδιο Εισήγησης: Όποιες και αν είναι οι τοπικότητες των παραδόσεων, της κουλτούρας και των πολιτισμών, υπάρχουν κάποια κοινά δεδομένα τα οποία δε μπορούμε να αμφισβητήσουμε και τα οποία είναι ενδεικτικά και καθοριστικά, τόσο ως προς την ιστορία, όσο και ως προς τον πολιτισμό.
Ήδη: Και στις πρωτόγονες κοινωνίες, και στις ‘’πολιτισμένες’’ παρατηρούμε την ύπαρξη θεσμών: Οργάνωση, άμυνα, νομοθεσία (προφορική και κατόπιν γραπτή), κατανομή εργασίας, ανταλλαγές, πόλεμοι, κ.ο.κ. Επίσης: Γλώσσα, μύθοι, θρύλοι, παραδόσεις, λογοτεχνία, τέχνες κο.κ. Θα δούμε πως η πολιτειακή συγκρότηση ανοίγει προβληματισμούς ως προς την αναγκαιότητα και την ελευθερία. Ωστόσο, δεν υπάρχει ιστορία χωρίς πολιτισμό, ούτε πολιτισμός χωρίς ιστορία. Η διαπλοκή είναι αποκαλυπτική και ανοίγει δρόμους σε βαθύτερους προβληματισμούς. Αυτό θα επιχειρήσουμε να αναπτύξουμε. Κείμενα:  1. Για τον Paul Ricoeur (1913-2005) η φύση του ανθρώπου συνίσταται στο να κόβει το δεσμό του με τη φύση και να εισέρχεται στην ‘’πολιτική’’ κατάσταση, όπως νόμιζε ο 18ος αιώνας. Η αναχώρηση του ανθρώπου είναι συγχρόνων και αφετηρία της γλώσσας, του εργαλείου, των θεσμών. Δεν υπάρχει έτσι υπόθεση βαθμίδων, αλλά βήματα. (Histoire et Vérité, Seuil/essais, 1967, σ. 117) 2. Η αδελφότητα δεν ανάγεται στην κοινότητα των ανθρώπων, στο άμεσο περιβάλλον. Εκτείνεται μέχρι τα πιο μακρινά αστέρια…Τα πνεύματα και τα υγρά της φύσης μετέρχονται το ρεμβασμό για να επικοινωνούν μεταξύ τους. Είναι η ορατή γλώσσα των αόρατων πραγμάτων…Το Μεγάλο Πνεύμα δεν έχει όρια και η εξουσία του εκτείνεται σε όλη τη Δημιουργία, απ’ την καρδιά του ανθρώπου μέχρι τους αόρατους κόσμους. Ο ελεύθερος άνθρωπος δε διεκδικεί παρά μία μόνο γη: τη γη του πνεύματος…(Jean-Paul Bourre (γ. 1946),  Préceptes de vie issus de la sagesse amérindienne, presses du Chȃtelet/sagesses, 1997, σ. 51, 105, 127) Επόμενες Συναντήσεις: 13 Νοεμβρίου 2017: Κοινωνικότητα και ατομικότητα. 20 Νοεμβρίου 2017: ‘’Πρωτόγονος’’ άνθρωπος και κουλτούρα. 27 Νοεμβρίου 2017: Η έννοια του ιστορικού χρόνου. 4 Δεκεμβρίου 2017: Προϊστορία και ιστορία. 11 Δεκεμβρίου 2017: Σύμβολο και συμβολική έκφραση. 18 Δεκεμβρίου 2017: Κουλτούρα και πολιτισμός. 15-1-2018: Απ’ την προϊστορία στην ιστορία.  e-mail: nikos.makris2@gmail.com  Τηλ: 6977093615
Αναζητήσεων
(Φιλοσοφικό Καφενείο)  Δέκατο ένατο έτος
Δευτέρα, 30 Οκτωβρίου 2017, Ιπποκράτους 35, 7.45 μ.μ. Θέμα: 30 Οκτωβρίου 2017: Υπέρβαση ή συνέχεια; Ομοιογένεια ή ασυνέχεια;
Σχέδιο Εισήγησης: Προσπαθώντας να εισέλθουμε στις σχέσεις Ιστορίας και πολιτισμού, συναντάμε δυσεπίλυτα προβλήματα, όπως: Είναι η ιστορία υπέρβαση της προϊστορίας; Eίναι ο άνθρωπος υπέρβαση της φύσης; Είναι ο πολιτισμός υπέρβαση της ιστορικής αναγκαιότητας; Αυτά τα προβλήματα υπό τύπο ερωτημάτων συμπυκνώνονται στο εξής αξίωμα θα λέγαμε: Η άμεση και απόλυτη κοινωνία μας με το κοσμικό συμβαίνον, αυτοσυνειδητοποιούμενη, αποκαλύπτει την ενότητα ανθρώπου και κόσμου ως μορφή συν-υπάρχειν-συγκοινωνείν.
Επομένως κάθε σκέψη σχετική με τη φύση του δεσμού ανθρώπου κόσμου υπό το εξής δεδομένο το οποίο δε μπορεί να αμφισβητείται: Συνέχεια είναι το απόλυτο, το όλο, το άτμητο κ.ο.κ. και α-συνέχεια το θραυσματικό, το μεταβαλλόμενο, αισθητό. Πως εννοείται η υπέρβαση αν όχι ως πλήρωμα του νοήματος και πώς καθίσταται δυνατή η σχέση ανθρώπου και κόσμου χωρίς τη συμπληρωματικότητα που είναι υπερβατική ως συνείδηση και αρχή γνώσης; Αυτό θα αναπτύξουμε.
Κείμενα:
 1. Καλὸν οὖν πρώτως, καὶ ὅλον δὲ καὶ πανταχοῦ ὅλον, ἵνα μηδὲ μέρη ἀπολείπηται τῶι καλῶι ἐλλείπειν, τίς οὖν οὐ φήσει καλόν; Οὐ γὰρ δὴ ὃ μὴ ὅλον αὐτό, ἀλλ᾽ ὃ μέρος ἔχον ἢ μηδέ τι αὐτοῦ ἔχον. Ἢ εἰ μὴ ἐκεῖνο καλόν, τί ἂν ἄλλο; Τὸ γὰρ πρὸ αὐτοῦ οὐδὲ καλὸν ἐθέλει εἶναι. Πλωτίνου (204-270), Εννεάδες, Περί του νοητού κάλλους, 5. 8. 8.
 2. Η επιστήμη θα όφειλε να διερευνά επιμέρους είδη και η μεταφυσική θα όφειλε να εξετάζει τις επιμέρους έννοιες στις οποίες αυτές οι ειδικές αρχές θα όφειλαν να εμπίπτουν…. Συνεπώς, η διαφοροποιημένη εμμονή των αιωνίων πραγμάτων σε κάθε περίπτωση του δημιουργικού προχωρήματος επιτάσσει τη διανοητική τους πραγμάτωση στην πρωτογενή φύση του Θεού Alfred North Whitehead (1861-1947), Process and Reality, The Free Press, 1978, σελ.116, 257.
Επόμενες 6 Νοεμβρίου 2017: Κοινά δεδομένα όλων των πολιτισμών.13 Νοεμβρίου 2017: Κοινωνικότητα και ατομικότητα. 20 Νοεμβρίου 2017: ‘’Πρωτόγονος’’ άνθρωπος και κουλτούρα. 27 Νοεμβρίου 2017: Η έννοια του ιστορικού χρόνου. 4 Δεκεμβρίου 2017: Προϊστορία και ιστορία. 11 Δεκεμβρίου 2017: Σύμβολο και συμβολική έκφραση. 18 Δεκεμβρίου 2017: Κουλτούρα και πολιτισμός. 15-1-2018: Απ’ την προϊστορία στην ιστορία.

 e-mail: nikos.makris2@gmail.com  Τηλ: 6977093615



 Αθηναϊκά Βραδινά Φιλοσοφικών
Συζητήσεων-Αναζητήσεων
(Φιλοσοφικό Καφενείο)  Δέκατο ένατο έτος
Δευτέρα, 23 Οκτωβρίου 2017, Ιπποκράτους 35, 7.45 μ.μ. Θέμα: Άνθρωπος και Φύση. Το τι του ανθρώπου και της Φύσης.
Σχέδιο Εισήγησης: Το πρόβλημα είναι ανεξάντλητο, αλλά θα αναφέρουμε τις κύριες συνθέτουσές του: Είναι βέβαιο πως ό,τι συνδέει άνθρωπο και φύση είναι με την πρώτη ματιά η αίσθηση. Ταυτόχρονα όμως ‘’προηγείται’’ κάτι το οποίο δεν υποψιαζόμαστε. Δεν κοινωνώ με κανένα αισθητό μέγεθος χωρίς την υπόδηλη βεβαιότητα του συνανήκειν με αυτό στον κόσμο και αυτό δηλώνει πως η σχέση μου με τον κόσμο είναι άδηλη και ουσιαστικά ανέκφραστη που γίνεται όμως εκφραστή με τη συγκεκριμένη μου σχέση με συγκεκριμένα πράγματα.
‘Ηδη η αίσθηση είναι δίαυλος της αντίληψης και έχουμε την εξής αλήθεια. Αισθανόμαστε και αντιλαμβανόμαστε το φυσικό συμβαίνον ως προέκτασή μας και να: Ο άνθρωπος συνειδητοποιείται, λαμβάνει συνείδηση του εαυτού του μέσω του αισθητού κόσμου.
Αίσθηση, αντίληψη, χρονικότητα, έκφραση, λέγειν, συναισθάνεσθαι είναι αλήθειες που διεμβολίζουν και τη φύση-αισθητό κόσμο, αλλά ο άνθρωπος συνειδητοποιεί το συμβαίνον και προάγει αυτή τη συνειδητοποίηση υπερβαίνοντας το ένστικτο και προσωποποιούμενος. Αυτό θα εξατάσουμε. Κείμενα: Και σώματι μεν ημάς γενέσει δι’ αισθήσεως κοινωνείν, δια λογισμού δε ψυχή προς την όντως ουσίαν, ην αεί κατά ταυτά ωσαύτως έχειν φατέ, γένεσιν δε άλλοτε άλλως. Πλ)άτ. Σοφιστής, 248Α. Ως χαρίεν εστ’ άνθρωπος αν άνθρωπος ή. (Μένανδρος)
Επόμενες Συναντήσεις: 23 Οκτωβρίου 2017: Άνθρωπος και Φύση: Το τι του ανθρώπου και της φύσης. 30 Οκτωβρίου 2017: Υπέρβαση ή συνέχεια; Ομοιογένεια ή ετερογένεια; 6 Νοεμβρίου 2017: Κοινά δεδομένα όλων των πολιτισμών
13 Νοεμβρίου 2017: Κοινωνικότητα και ατομικότητα. 20 Νοεμβρίου 2017: ‘’Πρωτόγονος’’ άνθρωπος και κουλτούρα. 27 Νοεμβρίου 2017: Η έννοια του ιστορικού χρόνου. 4 Δεκεμβρίου 2017: Προϊστορία και ιστορία. 11 Δεκεμβρίου 2017: Σύμβολο και συμβολική έκφραση. 18 Δεκεμβρίου 2017: Κουλτούρα και πολιτισμός. 15-1-2018: Απ’ την προϊστορία στην ιστορία.

 e-mail: nikos.makris2@gmail.com  Τηλ: 6977093615



 Αθηναϊκά Βραδινά Φιλοσοφικών Συζητήσεων-Αναζητήσεων
(Φιλοσοφικό Καφενείο)  Δέκατο ένατο έτος

Δευτέρα, 16 Οκτωβρίου 2017, Ιπποκράτους 35, 7.45 μ.μ. Θέμα: Ιστορία και πολιτισμός: Υποκειμενικές ή αντικειμενικές έννοιες;
Συχνά, συχνότατα, αυτοπαγιδευόμαστε και θεωρούμε αυτονόητα πράγματα ή αλήθειες που μας αφορούν άμεσα. Κινδυνεύουμε να ζούμε σε ένα κόσμο εικονικό και άρα μη πραγματικό. Υπ' αυτό το πνεύμα εγκύπτοντας στην ιστορία και στον πολιτισμό, δύο πραγματικότητες οι οποίες είναι με την πρώτη ματιά απτές και αναμφισβήτητες, προσκρούομε σε δύο άλλους όρους, όπως εκείνος της αναγκαιότητας και εκείνος της ελευθερίας. Τι είναι όμως αναγκαιότητα; Τι σημαίνει ελευθερία; Αμέσως η σκέψη μας πάει στους φυσικούς νόμους, στοι λειτουργείν του αισθητού κόσμου δηλαδή και διαπιστώνουμε το αναγκαίο, το πιθανό, το απίθανο, το αυθόρμητο φαινομένων.
Στη συνέχεια, η σκέψη μας μετατοπίζεται στις πράξεις μας και διαπιστώνουμε πως κάποιες είναι αναγκαίες και κάποιες άλλες προϊόν της θέλησής μας, άρα ελεύθερες. Αυτό είναι η πρώτη ματιά και το πρόβλημα συνίσταται στο αν είναι η αληθινή.
Θα αναστραφούμε με την ιστορία και με τον πολιτισμό υπ' αυτό ακριβώς το πρίσμα και έτσι θα θεωρήσουμε τι το ελεύθερο και τι το αναγκαίο.
Βασική όμως προϋπόθεση είναι η ακόλουθη: Δε θεωρούμε την ιστορία ως κάτι το εξωτερικό προς εμάς, είμαστε συνταυτουργοί, συμμετέχουμε στο ιστορικό γίγνεσθαι, άλλως η ιστορία μοιάζει με κινηματογραφική ταινία την οποία παρακολουθούμε αποκομμένοι.
Το ίδιο συμβαίνει και με την πολιτισμική δημιουργία: Κοινωνούμε με τους εκφραστές της και θα δούμε πώς και η ιστορία και ο πολιτισμός είναι αδιανόητα στην καθαρότητά τους χωρίς το θεωρούν υποκείμενο.
Επόμενες Συναντήσεις:
23 Οκτωβρίου 2017: Άνθρωπος και Φύση: Το τι του ανθρώπου και της φύσης. 30 Οκτωβρίου 2017: Υπέρβαση ή συνέχεια; Ομοιογένεια ή ετερογένεια; 6 Νοεμβρίου 2017: Κοινά δεδομένα όλων των πολιτισμών
13 Νοεμβρίου 2017: Κοινωνικότητα και ατομικότητα. 20 Νοεμβρίου 2017: ‘’Πρωτόγονος’’ άνθρωπος και κουλτούρα. 27 Νοεμβρίου 2017: Η έννοια του ιστορικού χρόνου. 4 Δεκεμβρίου 2017: Προϊστορία και ιστορία. 11 Δεκεμβρίου 2017: Σύμβολο και συμβολική έκφραση. 18 Δεκεμβρίου 2017: Κουλτούρα και πολιτισμός. 15-1-2018: Απ’ την προϊστορία στην ιστορία.
 e-mail: nikos.makris2@gmail.com  Τηλ: 6977093615